Eksperlik Yapmak
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Sormak isteğim konu: "Değerleme uzmanlığı (eksperlik) yapma ve bankalarla çalışma." Bunu bir durumla birlikte izah edeyim; "bir kişi ev almak için banka kredisi almak ister. Bankada o kişinin beğendiği ev için, dışarıdaki herhangi bir değerleme şirketinden o evi araştırıp rapor vermesini (evin özellikleri, fiyatı hakkında bir rapor) ister. Değerleme şirketi (ekspertiz) bankaya raporu sunar ve neticesinde de banka o ev almak isteyen kişiye kredi verir ya da vermez. "Bir değerleme şirketinin bu şekilde bankaya rapor vermesi karşılığında ücretini alması caiz mi? (Tabi ki değerleme şirketlerinin birçok çalışma alanı var bankaların dışında ama gelirlerinin büyük miktarını bankalar oluşturuyor diyebiliriz). Ve kazancının büyük kısmını bankalara iş yapıp, ücret alması üzerine kuruludur. Böyle bir şirket bünyesinde birisinin çalışması caiz midir? Saygılar, hürmetler. Allah'a emanet olun."
Açıklama
Değerleme uzmanlığı (eksperlik) yapmak, bir malın veya gayrimenkulün piyasa değerini belirlemek amacıyla yapılan mesleki bir faaliyettir. Bankalarla çalışarak kredi süreçlerinde rapor sunmak da bu mesleğin bir parçasıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eksperlik yaparak karşılığında ücret almak caizdir. Bu meslek, helal kazanç yollarından biridir ve bankalarla çalışmak, bankanın faaliyetlerinin tamamı haram olmadığı sürece, eksperlik hizmeti vermek de caizdir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de helal kazanç teşvik edilmiştir:
"Yiyin içiniz, fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez." (En'am, 6/141)
Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) helal kazanç için çalışmayı teşvik etmiştir:
"Hiçbir baba çocuğuna helal kazançtan daha hayırlı bir miras bırakmamıştır." (Tirmizi)
Detaylı Açıklama
Eksperlik, bir malın gerçek değerini belirlemek için yapılan objektif ve mesleki bir iştir. Bankalarla çalışmak, bankaların kredi verirken riski azaltmak için talep ettiği bir hizmettir. Bu hizmet karşılığında ücret almak, emeğin karşılığıdır ve helal kazanç kapsamındadır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken, bankanın faaliyetlerinin İslam'a aykırı olmaması ve eksperin bu hizmeti verirken faizli işlemlere aracılık etmemesi değil, sadece malın değerini tespit etmesidir.
Bir eksperin veya değerleme şirketinde çalışan bir kişinin, bu işi yapması caizdir. Çünkü eksperlik, faiz veya haram kazançla doğrudan ilişkili değildir. Sadece malın değerini belirler ve rapor sunar. Bankanın kredi verme kararı ise eksperin sorumluluğunda değildir.
Bu bağlamda, eksperlik mesleği, helal kazanç yollarından biridir ve bu işi yapan kişi veya şirket, helal bir kazanç elde etmektedir. Ancak eksperin, haram işlere aracılık etmemesi ve mesleğini dürüstlükle yapması önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak eksperlik yapmanın caiz olduğu görüşündedir. Ancak bazı alimler, eksperin çalıştığı kurumun faaliyetlerinin tamamen İslam'a uygun olmasına dikkat edilmesini önerir. Örneğin, bankanın sadece faizsiz işlemler yapması durumunda daha makbul görülür. Fakat günümüzde Türkiye'deki bankalar çoğunlukla mevzuata uygun faaliyet göstermekte ve eksperlik hizmeti bu anlamda sakınca taşımamaktadır.
Sonuç
Değerleme uzmanlığı yaparak bankalara rapor sunmak ve bu hizmet karşılığında ücret almak Hanefi mezhebine göre caizdir. Bu mesleği yapmak helal kazanç kapısıdır ve çalışanlar bu işi yapabilirler. Önemli olan, işi dürüst ve şeffaf yapmaktır.
