Eksperlik (bilirkişilik) yapmak caiz midir?
Sorunun Detayı
"Ben mühendisim. Uzun yıllarda kazandığım mesleki tecrübe sonucu eksperlik (bilirkişi) işi yapmaktayım. Sigorta firmaları, sigortalılar beni eksper tayin edip mal mülklerindeki zararın miktarını tespit ettirmek istiyorlar ve ben de bu işi ücret karşılığı yapıyorum. Bu işi yapmamda bir sakınca var mıdır? Sonuçta mesleki bilgimin karşılığı olarak meydana gelen zarar tespitini yapıyor, rapor halinde beni atayan tarafa sunuyorum."
Açıklama
Eksperlik veya bilirkişilik, bir konuda uzmanlık gerektiren teknik bilgi ve tecrübe ile zarar tespiti veya değerlendirme yapma işidir. Bu mesleki faaliyet, adaletin sağlanmasına ve hakların korunmasına hizmet eder.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eksperlik yapmak caizdir ve hatta toplumun adalet ve hakkaniyetinin sağlanmasına katkı sağladığı için sevaplıdır. Bu iş, helal kazanç kapısıdır, yeter ki yapılan işte hile, yalan veya haksızlık olmasın.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de adaletle hükmetme emri vardır:
"Ey iman edenler! Adaleti ayakta tutan, Allah için şahitlik eden kimseler olun..." (Nisa Suresi, 4:135)
Hz. Peygamber (s.a.v) de adaletin önemini vurgulamış ve dürüstlüğü emretmiştir:
"Mü’minler, iman bakımından birbirlerine karşı merhametli ve şefkatlidirler." (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, eksperlik mesleği, teknik bilgi ve tecrübe gerektiren, tarafsızlık ve dürüstlük esasına dayanan bir hizmettir. Sigorta şirketleri ve sigortalılar arasında ortaya çıkan zarar miktarının tespiti, adaletin sağlanması açısından önemlidir. Bu işi yaparken, tarafsız kalmak, gerçekleri olduğu gibi raporlamak ve haksız kazançtan kaçınmak gerekir. Ücret almak da helaldir, çünkü emek ve bilgi karşılığıdır. Ancak hileli raporlar düzenlemek, zarar miktarını olduğundan fazla veya az göstermek haramdır ve caiz değildir. İşinizi yaparken Kur'an ve sünnetin gösterdiği adalet ve dürüstlük prensiplerine bağlı kalmalısınız.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak eksperlik yapmayı caiz görür. Ancak bazı alimler, işin içinde hile veya yalan varsa haram olacağını belirtirler. Bu nedenle mesleki etik ve İslami ahlak kurallarına riayet etmek esastır.
Sonuç
Eksperlik yapmak, mesleki bilgi ve tecrübe karşılığı helal kazançtır. İşinizi dürüstlük ve tarafsızlıkla yapmanız, İslam'ın adalet prensiplerine uygun hareket etmeniz gerekir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.