Devletin Verdiği Konut Kredisi Caiz mi?
Sorunun Detayı
""Devletin verdiği konut kredisini almak caiz midir? Devletin verdiği konut kredisi, faizi enflasyondan düşük olduğu sürece alınır, ödenen fazlalık reel faiz değildir; yani yasaklanan faiz kapsamına girmez. Ödenecek fazlalık enflasyon oranını aşarsa bu takdirde de konutu olmayan ve kredisiz de konut sahibi olamayanlar bu krediyi alabilirler."
Değerli hocam; yukarıda Hayrettin Karaman'ın devletin verdiği konut kredisi alınır mı, caiz midir? sorusuna internet sitesinden verdiği cevap var. Ben bir katılım bankasında çalışıyorum ve danışman hocamız H. Karaman. Karaman hocaya göre her ne olursa olsun kredisiz ev alma gücü olmayanlar devletin verdiği konut kredisini kullanabileceklerdir, bu caizdir. Tabi günümüz finans sektöründe konut kredisini bankalar veriyorlar, devletin verdiği konut kredisinden kasıt, Ziraat Bankası, Halk Bankası ve Vakıf Bank gibi devletin hissedarı olduğu bankalar aracılığıyla verilen krediler. Şimdi müslümanların bu hususta alternatifleri katılım bankaları. Katılım bankaları olarak konut finansmanında konut almak isteyen müşterimize sözlü vekalet veriyoruz ve bizim finansman desteğimizle satıcı ile pazarlık yapıp bizimle anapara+kar toplamından sözleşme imzalayarak konut finansmanını kullanmış oluyor. Fakat bir kamu bankasının havuzundaki para ile bizim katılım bankalarının elindeki para arasında hacim bakımından çok ciddi farklar var. Bunun olumsuz yansımasından hareketle kıt kaynağımız olan parayı ticarete aracı kılarken (konut alımı sadece bir çeşididir) finansman desteği olarak bireylere yansıttığımız kar payı haliyle kamu bankalarından fazla oluyor. Yani istisnalar dışında müşterilerimiz daha fazla maliyete katlanabiliyorlar. Hocam devletin çoğunluk hissesine sahip olduğu bankalardan konut alımı için borçlanmak helal midir? Devlet bankaları faizli bankalardır ve bizi ürküten bankalardır. Fakat Karaman hocanın değerlendirmesini ne yapacağız? Bu icazetten hareketle, hem de daha ucuza mal olduğu için devlet bankalarından konut alımı için borçlanmak ne kadar doğru olacaktır? %95'inin müslüman olduğu ülkemizde katılım bankalarının bankacılık sektöründeki payı %6'yı da geçmemektedir. Yani 95 müslümandan 5,7'si katılım bankaları ile çalışıyor demek nicelik olarak doğru bir karşılaştırma olmaz belki ama iyi kötü bize bir fikir verebilir diye düşünüyorum. Özellikle devlet bankalarından konut alımı için borçlanmak helal midir?"
Açıklama
Devletin verdiği konut kredisi, faizli bankacılık sistemi içinde yer alan bir finansman türüdür. Bu kredinin İslam hukukuna uygunluğu, faiz (riba) yasağı ve finansmanın mahiyetine göre değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz almak ve vermek kesinlikle haramdır. Devlet bankalarının verdiği konut kredileri genellikle faiz esasına dayandığı için doğrudan caiz değildir. Ancak, konut sahibi olamayan ve başka alternatif bulamayan kimseler için bazı alimler, zorunluluk ve ihtiyaç durumunda bu kredinin kullanılabileceğini belirtmiştir. Hayrettin Karaman hocanın da belirttiği gibi, reel faizden düşük veya enflasyonun altında kalan farklar faiz olarak değerlendirilmez ve böyle durumlarda kredi kullanımı caiz sayılabilir.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an'da açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şu uyarıyı yapmıştır:
"Faiz almayınız ve vermeyiniz." (Sahih Buhari, Kitabü'l-Buyu)
Detaylı Açıklama
Devlet bankalarının verdiği konut kredileri genellikle sabit veya değişken faiz oranlarına dayanır. Bu faiz, İslam hukukunda yasaklanmıştır. Ancak, Türkiye gibi ülkelerde konut ihtiyacı yüksek ve katılım bankalarının finansman hacmi sınırlı olduğundan, bazı alimler zorunlu hallerde ve başka alternatif bulunmadığında bu kredilerin kullanılabileceğini ifade etmektedir. Bu, zaruret (darura) hükmüyle açıklanır. Burada amaç, insanların barınma hakkını korumak ve onları zor durumda bırakmamaktır.
Katılım bankaları ise faizsiz finansman yöntemleriyle (mudaraba, murabaha, istisna gibi) hizmet verir. Ancak, katılım bankalarının piyasa payının düşük olması ve finansman maliyetlerinin bazen devlet bankalarından yüksek olması, müşteriler için tercih sebebi olmayı zorlaştırmaktadır.
Bu durumda, müminler mümkün olduğunca faizsiz finansman yollarını tercih etmeli, ancak zorunluluk halinde ve başka çare bulunmadığında devlet bankalarının konut kredilerini kullanabilirler. Bu, İslam'ın kolaylaştırma ve zorlaştırmama prensipleriyle uyumludur.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de faiz kesinlikle haramdır. Ancak modern çağda zorunluluk hallerinde benzer kolaylıklar kabul edilmektedir. Bazı çağdaş alimler, devlet destekli düşük faizli kredilerin reel faiz oranının altında kalması durumunda caiz olabileceğini belirtmiştir. Ancak bu konuda ihtilaf mevcuttur ve her durumda katılım bankalarının finansman yöntemleri tercih edilmelidir.
Sonuç
Değerli Müslüman, mümkünse katılım bankalarının faizsiz finansman yöntemlerini tercih ediniz. Ancak konut sahibi olmak için başka çare yoksa ve devlet bankalarının verdiği kredinin faiz oranı reel enflasyonun altında kalıyorsa, bu kredi zorunlu hallerde kullanılabilir. Her durumda, faizden uzak durmak ve İslam'ın kolaylaştırma prensibini gözetmek esastır.
