Devletin faizini ödediği kredi caiz midir?

Açıklama

Devletin esnafa yönelik olarak bankadan kredi alıp, faizini devletin ödemesi durumu, İslam hukukunda faiz (riba) yasağı açısından değerlendirilmesi gereken önemli bir meseledir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre faiz kesinlikle haramdır ve faizli kredi almak caiz değildir. Devletin faizi ödemesi, faizin haramlığını ortadan kaldırmaz; çünkü faizli işlemden doğan haramlık, faizi ödeyenin kim olduğuna bakılmaksızın geçerlidir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili çok net yasaklar vardır:

"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir; bu yüzden onların yaptıkları (iş) kendilerinden dolayı boşa gitmiştir." (Bakara, 2/275)

"Ey iman edenler! Faizi kat kat artırarak yemeyin ve Allah'a karşı gelmekten sakının ki kurtuluşa eresiniz." (Âl-i İmrân, 3/130)

Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili şu uyarıyı yapmıştır:

"Faiz yediğiniz her şeyin üzerine kıyamet gününde Allah lanet eder." (Sahih Müslim)

Detaylı Açıklama

Devletin esnafa destek amacıyla faizli kredi alıp, faizi kendisinin ödemesi, İslam hukukunda faizin haramlığını değiştirmez. Çünkü faizli işlemden doğan haramlık, faizi ödeyenin kim olduğu ile ilgili değildir. Faizli kredi kullanmak, faize ortak olmak anlamına gelir. Bu nedenle mümkünse faizsiz finansman yöntemleri tercih edilmelidir. Türkiye'de katılım bankaları gibi faizsiz kredi veren kurumlar bulunmaktadır. Esnafın bu tür kurumlara yönlendirilmesi, İslam'ın faiz yasağına uygun hareket edilmesini sağlar. Ayrıca devlet destekli faizsiz kredi programları araştırılabilir. Eğer zorunlu olarak faizli kredi alınacaksa, faizin ödenmesi konusunda devletin müdahalesi, faizin haramlığını ortadan kaldırmaz; ancak bu durumda kişinin niyeti ve zorunluluk durumu da dikkate alınmalıdır. İslam'da kolaylaştırma prensibi gereği, mecbur kalınan durumlarda faizli kredi kullanımı en son çare olabilir, ancak bu durum sürekli hale getirilmemelidir.

Diğer Görüşler

Diğer mezhepler de faiz konusunda Hanefi mezhebi ile benzer görüştedir. Ancak bazı çağdaş İslam alimleri, devletin faiz ödemesi durumunda kişinin sorumluluğunun hafifleyebileceğini ifade etse de, bu görüşler genel kabul görmemiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı da faizli kredi kullanımını caiz görmemekte, faizsiz finansman yollarını teşvik etmektedir.

Sonuç

Değerli Müslüman, devletin faizi ödemesi faizli kredi kullanımını İslam açısından helal kılmaz. Faizsiz finansman yollarını araştırıp tercih etmek en uygunudur. Zorunlu hallerde ise niyet ve mecburiyet dikkate alınmalıdır.