Devlete Ait Olan ve Çöpe Atılacak Eşyalar
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Kısaca birkaç soru sormak istiyorum; Askeriyede kamuflaj, bot, askeri malzemeler her yıl istihkak olarak veriliyor ama geçen yıldan olanlar hala kullanılabilir durumda oluyor. Ben bazen eskimediği için almıyorum ama diğer arkadaşlar alıyor ve o kullanılabilecek durumda olan hatta yeni gibi olan malzemeler çöpe gidiyor. Ben bu malzemeleri ve kendiminkileri memlekete götürüp fakirlere veya akrabalarımdan fakir olanlara veriyorum elimden geldiği kadar ama çoğu yine israf oluyor. Bu devlet malını alıp dağıttığım için kul hakkına girer miyim? İkinci sorum; Yemeklerde çıkan meyve ve y ambalajlı yiyeceklerin artanlarından evime götürüp yiyoruz. Bu artanlar tekrar geri dönmüyor yani kiler ve depolara çöpe atılıyor. Bunları alırken etrafımdaki insanlar garip karşılıyor ama yine de o devlet malının ve Rabbimizin nimetinin çöpe gitmesin de bir insanın midesine gitsin deyip çöpe gidecek olan bu nimetleri alıyorum. Devletin hakkına girer miyim?"
Açıklama
Devlete ait malzemelerin ve yemek artıklarının israf edilmemesi, bunların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması İslam ahlakı ve hukuku açısından önemlidir. Bu tür durumlarda kul hakkı ve israf konusu gündeme gelir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, devlete ait malzeme ve yiyeceklerin izinsiz olarak alınması veya dağıtılması kul hakkına girer. Ancak, devletin izniyle veya resmi yollarla ihtiyaç sahiplerine verilmesi caizdir ve teşvik edilir. İsraf etmek ise kesinlikle haramdır ve Kur'an-ı Kerim'de yasaklanmıştır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de israf kesinlikle yasaklanmıştır:
"Ey Âdemoğulları! Her mescide girerken temiz olun ve yemeyi içmeyi israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez." (Araf, 7/31)
Hadis-i şerifte de israfın kötü olduğu bildirilmiştir:
"İsraf edenler cehennemliktir." (Tirmizi)
Devlete ait malzeme ve yiyeceklerin korunması ve hakkaniyetle kullanılması ise kul hakkı kapsamında değerlendirilir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) kul hakkının çok büyük günah olduğunu belirtmiştir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, askeriyede verilen kamuflaj, bot ve diğer malzemeler devletin mülküdür. Bunların izinsiz olarak alınması veya ihtiyaç sahiplerine dağıtılması kul hakkına girer. Ancak, bu malzemeler kullanılmaz hale gelmeden çöpe gitmesi de israftır ve engellenmelidir. En doğru yol, bu tür malzemelerin yetkili mercilere bildirilmesi ve ihtiyaç sahiplerine resmi yollarla ulaştırılmasıdır. Kendi başınıza dağıtmanız, izinsiz alım ve dağıtım olarak değerlendirilir ve kul hakkı doğurabilir.
Yemek artıkları ve ambalajlı yiyeceklerin evinize götürülmesi ise, eğer devlet veya ilgili kurum tarafından izin verilmişse veya bu konuda bir yasak yoksa israfı önlemek adına caizdir. Çünkü Kur'an-ı Kerim'de nimetlerin israf edilmemesi emredilmiştir. Ancak bu konuda da dikkat edilmesi gereken, izinsiz alımın kul hakkına girmesidir. Eğer bu artanlar resmi olarak dağıtılmıyorsa ve çöpe atılacaksa, onları almak israfı önlemek adına sevaplıdır.
Toplumun garip karşılaması ise, dini hükümle değil, sosyal algıyla ilgilidir. Önemli olan niyet ve kul hakkına riayettir. Kul hakkı konusunda hassasiyet gösterilmeli, devlet malı ve kamu kaynakları izinsiz kullanılmamalıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak kul hakkına riayet edilmesini ve israfın haram olduğunu kabul eder. Ancak uygulamada devlet malının izinsiz alınması konusunda farklı yorumlar olabilir. Bazı alimler, ihtiyaç sahiplerine dağıtımda devletin izninin şart olduğunu vurgular. Yemek artıkları konusunda ise Hanbeli mezhebi, ihtiyaç sahiplerine verilmesini daha çok teşvik eder.
Sonuç
Devlete ait malzemeleri izinsiz almak ve dağıtmak kul hakkına girer, bu nedenle yetkili mercilere bildirilmelidir. Yemek artıklarını ise israfı önlemek amacıyla almak caizdir, ancak izinsiz alımda dikkatli olunmalıdır. Her durumda israftan kaçınmak ve kul hakkına riayet etmek esastır.
