Çocuklarım Otobüse Ücretsiz Bindi. Ücretli Binenlere Yer Vermek Zorunda mıdır?
Sorunun Detayı
"Hocam, otobüsteyiz. 2 kız çocuğum var. Ben ve karım elkartla girdik. 2 çocuk (daha 6 yaşını doldurmamışlar) için elkart basmadık, yani otobüsün içinde ücretsiz bulunuyorlar. Biz otobüse girdiğimizde otobüs boştu. Ailemle 4 oturağa yerleştik. Sonradan otobüse elkartlarıyla paralarını ödeyerek lise öğrencileri (veya herhangi bir vatandaşlar) girdi. Benim çocuklarım para ödemedikleri için vatandaşa yerlerini vermeleri gerekli mi? Parasını ödeyen vatandaşa haksızlık olmaz mı? Siz de önünüze oturtun dersiniz. Tamam oturtalım, ama kendim oturacağım diye ağlayarak otobüsteki diğer yolcuları rahatsız ederlerse? Durum nasıl değerlendirirsiniz?"
Açıklama
Toplu taşıma araçlarında çocukların ücretsiz binişi ve oturma düzeni, hem toplumsal nezaket hem de İslami adalet anlayışı açısından değerlendirilmesi gereken bir konudur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, çocukların ücretsiz bindiği bir otobüste, ücret ödeyen yolculara saygı ve nezaket gereği yer vermek zorunlu değildir. Ancak, toplumsal düzen ve karşılıklı saygı açısından, mümkünse yer değiştirerek rahatlık sağlamak tavsiye edilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de adalet ve iyilikle davranma emredilmiştir:
"İyilik ve takvâ üzere yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın." (Bakara, 2/2)
Hz. Peygamber (s.a.v) de insanlara karşı nazik ve anlayışlı olmayı öğütlemiştir:
"Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz." (Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, çocuklarınız 6 yaşını doldurmadığı için toplu taşıma araçlarında ücretsiz biniyorlar ve bu durum yasal olarak da geçerlidir. Ücret ödeyen yolcuların yer talep etmesi doğal olsa da, çocukların oturdukları yerlerden kalkmalarını zorunlu kılmak İslami açıdan zorlayıcı değildir. Çünkü çocuklar, özellikle küçük yaşlarda, oturdukları yerden kalkmakta zorlanabilir ve bu durum onların huzurunu etkileyebilir.
Ancak, toplumsal nezaket ve karşılıklı saygı gereği, eğer otobüs kalabalıksa ve yer sıkıntısı yaşanıyorsa, siz veya eşiniz yer değiştirerek diğer yolculara kolaylık sağlayabilirsiniz. Çocuklarınızın ağlayarak diğer yolcuları rahatsız etmemesi için onları sakinleştirmek ve gerekirse ayakta durabilecekleri güvenli bir alan sağlamak önemlidir.
Bu konuda Hz. Peygamber’in "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız" hadisi ışığında hareket etmek, hem sizin hem de diğer yolcuların hakkını gözetmek açısından en uygun yaklaşımdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde çocukların ücretsiz binişini kabul eder ancak toplumsal nezaket açısından yer vermenin güzel bir davranış olduğunu vurgularlar. Bazı görüşlerde ise küçük çocukların yer değiştirmesi zorunlu görülmez, ancak ebeveynlerin yer değiştirerek kolaylık sağlaması tavsiye edilir.
Sonuç
Çocuklarınızın ücretsiz bindiği otobüste, ücret ödeyen yolculara yer vermek zorunlu olmamakla birlikte, toplumsal nezaket ve huzur için ebeveyn olarak yer değiştirmeniz tavsiye edilir. Çocukların rahatsız olmaması için sakinleştirilmeleri önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
