Çocuğun Anne Babasını Düzeltmekteki Üslubu
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. 22 yaşında bir gencim. Anne babamla düşüncelerimiz ve onların yaşaya geldikleri hayatla benim hayalimdeki hayat bambaşka. Sorun yaşadığım meselelerden birkaçını size danışmak istedim. Helal haram anlayışları çok farklı, daha doğrusu bilgileri yok. Zorunlu olmadıkça bankayla işlem yapılmaması konusunda evde, her yerde anlatıyorum. Babamın paraya ihtiyacı olmuş gidip kredi çekip gelmiş. Başımdan kaynar sular devrilmiş gibi oldum. Babam: "Ben tefeciden mi aldım, bankadan aldım. Çektiğim para belli ödeyeceğim para belli, bu haram değil ki. Hem ben mecbur kaldım" diyor. Diğer sıkıntımız kola hakkında. Uzun zamandır içmiyorum ve içilmemesi gerektiğini sizden dinlediklerimle, Genç Doku'dan okuduklarımla her yerde her fırsatta anlatmaya çalışıyorum. Bugün annem gitmiş üç şişe kola almış yarın Kurban Bayramı diye. Annem: "Niye haram olsun paramızla aldığımız şey. Hem misafirler meyve suyu içmiyorlar kola istiyorlar." dedi. Çok pişman oldum ama kendime hâkim olamayıp biraz sesimi yükselttim. Kadın: "Her zaman içmiyoruz ki, canım istedi aldım" diye ağladı. Benim paramla alınmış olsa dökecektim ama para benim değildi. Dışarıdakilere anlatırken yumuşaklıkla anlatıyorum bunları ama kendi evimizin içinde yapılınca dayanamıyorum. Bizim eve bunlar girmemeli diyorum. Bir diğer sorun da evlilik hakkında. Anne babama göre başına her bez parçası bağlayan tesettürlüdür, yeterlidir. Hatta tesettürlü olmasa da olur. Çalışsa daha iyi olur benim evleneceğim kişi. Ama ben tam mestûre bir Mü'min hanımefendi tarif ediyorum onlara, fakat anlaşılmıyorum. Tarif ediyorum çünkü sağda solda milletin kızına bakarsam bir eş adayı bulmak için hem harama girerim hem de kötü gözle bakabilir insanlar diye düşünüyorum. Bu nedenle onların bulup benimle görüştürmeleri daha uygun olur diye düşünüyorum. Bu konular açılıyor sık sık ve kırmamaya çalışıyorum ama 'istediğin gibisini kendin bul, şimdi herkes kendisi buluyor' diyorlar. Ne yapacağımı şaşırdım. Kendi hayatımda uygulamam gereken azimeti, başkalarına mı dayatıyorum acaba? Kola haramdır diyorum, doğru mudur? Şüphelidir mi demek lazım yoksa net bir tavır alarak içemezsiniz demeli ve içenlerin yanında oturmamalı mıyım? Banka meselesi de aynı şekilde? Evlilikle ilgili bu sorunumu nasıl çözmeliyim?"
Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, ailenle yaşadığın fikir ayrılıkları, özellikle helal-haram konularında ve evlilik meselelerinde İslam'ın ölçüleri ve güzel üslup ile yaklaşılması gereken hassas durumlardır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, çocuğun anne babasını düzeltirken saygı ve nezaketle, kırmadan ve incitmeden nasihat etmesi farzdır. Banka işlemleri ve kola gibi konularda kesin haramlık veya helallik durumları, Kur'an ve sünnet ışığında değerlendirilmelidir. Evlilikte ise Müslüman bir hanımın tesettürlü ve edepli olması önemlidir, ancak aile içi iletişimde sabır ve hikmetle hareket etmek gerekir.
Deliller
Anne babaya saygı ve itaatle ilgili Kur'an ayeti:
"Rabbin, sadece O'na ibadet etmenizi ve anne babaya iyi davranmanızı emretti." (Lokman, 31/14)
Anne babaya karşı güzel söz ve davranış emri:
"Onlara güzel söz söyle ve onları alçak gönüllülükle kanatların altında taşı." (İsra, 17/23)
Banka işlemleri ve faizle ilgili uyarı:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir." (Bakara, 2/275)
Kola ve benzeri içeceklerin haramlığına dair kesin bir ayet veya hadis yoktur, ancak sağlığa zararlı olduğu için sakınılması tavsiye edilir.
Detaylı Açıklama
Bankadan kredi çekmek konusu İslam fıkhında ihtilaflıdır. Hanefi mezhebine göre faiz (riba) kesin haramdır. Ancak zorunlu ihtiyaçlar için ve faizsiz kredi imkanı yoksa, mecbur kalınan durumlarda bu konuda kolaylık gösterilebilir. Babana bu durumu nazikçe anlatmak, zorlamadan, kalp kırmadan nasihat etmek gerekir. Kredi çekmekten kaçınmak en iyisidir, ama mecbur kalındığında günahın derecesi hafifleyebilir.
Kola gibi içecekler sağlık açısından zararlı olabilir. İslam'da sağlığa zarar vermekten kaçınmak gerekir. Ancak kola içmek haram değildir, şüpheli (mekruh) sayılabilir. Aile içinde bu konuda sert tavır yerine, sağlıklı alternatifler sunarak ve sevgiyle anlatmak daha etkili olur. Ses yükseltmek ve ağlatmak İslam ahlakına uygun değildir.
Evlilikte ise tesettür ve edepli davranışlar İslam'ın emridir. Hanefi mezhebine göre mümin bir hanımın örtünmesi vaciptir. Aile içinde bu konuda anlaşmazlık varsa, sabırla, sevgiyle ve örnek davranışlarla ikna etmek gerekir. Kendi tercihini saygıyla ifade etmek, aileyi kırmadan çözüm aramak önemlidir. Evleneceğin kişiyi ailenin bulması veya senin bulman konusunda farklı görüşler olabilir; önemli olan İslam ahlakına uygun olmasıdır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malik mezheplerinde de anne babaya saygı ve güzel sözle nasihat etme önceliklidir. Banka kredisi konusunda bazı alimler, faizsiz kredi imkanı yoksa mecbur kalınan durumlarda kolaylık verir. Kola gibi içecekler konusunda ise farklı alimler sağlığa zarar verdiği için mekruh görürler ama haram demek için yeterli delil yoktur.
Sonuç
Anne babanı kırmadan, sevgi ve saygı çerçevesinde nasihat etmeye devam et. Banka kredisi konusunda zorunluluk varsa anlayışlı ol, kola gibi şüpheli konularda ise ılımlı ve sabırlı davran. Evlilikte ise İslam'ın ölçülerini koruyarak aileyle iletişimi güçlü tut. Unutma ki, güzel ahlak ve sabır en etkili yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
