Çiftçi ürünlerinin zekâtını nasıl hesaplamalıdır?
Sorunun Detayı
"Hocam tarım ile geçimini sağlayan çiftçilerin ürünlerinden vermesi gereken zekât malum olduğu üzere iki çeşitte mütalâa ediliyor. Sulanan mahsullerde yirmide bir, sulanmayan nebatta ise onda bir. Birinci durumdaki sulama ibaresi yalnızca sulamakla mı kaimdir yoksa bu sulamaktan maksat tarlaya ekstradan bakım yapmak mıdır? Zira günümüzde mesela buğday tarlasından geçinecek kadar verim sağlamak için evvela traktörle iyice sürmek, gübre atmak, ilaç atmak gibi işlemleri icra etmek iktiza ediyor. Bunların tamamı ayrıca masrafı şamil şeyler. Bu durumda ürünün zekâtını nasıl hesaplamamız gerekir? "
Açıklama
Çiftçilerin ürünlerinden zekât vermeleri, İslam fıkhında önemli bir konudur ve mahsulün sulanma durumuna göre zekât oranı değişir. Bu oranlar sulama şekline ve yapılan masraflara göre farklılık gösterebilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, çiftçinin mahsulünden zekât vermesi gerekir. Eğer mahsul doğal yağmurla yetişiyorsa onda bir (yüzde 10), eğer sulama yapılarak yetişiyorsa yirmide bir (yüzde 5) zekât verilmelidir. Buradaki sulama, mahsulün yetişmesi için yapılan doğal veya yapay sulama anlamındadır; tarla bakımına yönelik diğer masraflar zekât oranını değiştirmez.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de doğrudan mahsul zekâtından bahsedilmemekle birlikte, Peygamber Efendimiz'in hadislerinde ve icma ile kıyas yoluyla bu hüküm sabit olmuştur.
“Topraktan çıkan ürünün zekâtı onda birdir, eğer sulama yapılırsa yirmide birdir.” (İbn Mace, Zekât, Hadis No: 1743)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, burada sulama ifadesi mahsulün yetişmesi için su verilmesi anlamına gelir. Günümüzde tarımda traktörle sürmek, gübre atmak, ilaçlamak gibi işlemler mahsulün verimini artırmak için yapılan bakım ve masraflardır. Bu masraflar zekât oranını değiştirmez, çünkü zekât oranı sadece mahsulün sulanıp sulanmadığına göre belirlenir. Yani, eğer mahsul sadece yağmur suyu ile yetişiyorsa onda bir, sulama yapılmışsa yirmide birdir. Ancak sulama, doğal yağmur dışında bir su kaynağı ile toprağın sulanmasıdır.
Bu nedenle, traktörle sürmek, gübre ve ilaç atmak gibi masraflar mahsulün verimini artırmak için yapılan tarımsal bakım işlemleridir ve zekât oranını değiştirmez. Zekât, mahsulün tamamından veya mahsulün belirlenen oranında verilir. Ayrıca zekât nisabı (belirli miktar) aşılmadıkça zekât farz olmaz.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak Hanefi mezhebi ile benzer görüştedir. Şafii mezhebine göre de sulama varsa zekât oranı yirmide birdir. Ancak sulama kavramı genişletilerek bazı alimler sulamanın yanında diğer masrafların da dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Fakat bu görüşler yaygın değildir ve Hanefi mezhebi esas alınır.
Sonuç
Özetle, mahsul sulama ile yetiştiriliyorsa yirmide bir, sadece doğal yağmurla yetişiyorsa onda bir zekât vermek gerekir. Tarımsal bakım masrafları zekât oranını değiştirmez. Zekât hesaplanırken bu oranlar göz önünde bulundurulmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
