Cariyelerin tesettürü hür kadınlarla farklılık gösteriyor muydu?
Sorunun Detayı
"Hocam Nur Suresi 31. ayetteki “Müslüman kadınlara söyle” ifadesi cariye olan Müslüman kadınlar için de geçerli mi yoksa sadece hür Müslüman kadınları mı kapsıyor? Sormamın sebebi dört mezhep görüşünde cariyenin avret yerinin erkek avret yeri gibi sayılması ya da buna benzer farklı görüşlerin olması. Şu an cariye statüsü yok ama cariye Müslümansa başını, kollarını örtmesi gerekiyor muydu, ya da örtmesi iyi mi olur yoksa cariye olduğu bilinsin diye örtmemesi mi gerekiyor? Bu durum tesettürle mi yoksa hürlükle mi alakalı ya da hürlerin tesettürüyle mi alakalı? Cariyeler için hürler ölçüsünde tesettür farzı söz konusu değil mi? Bu durum kafamı karıştırdı, net bir bilgi de bulamadım. Ahzab Suresi cilbab ayetinin Diyanetin de kullandığı tefsirinde cilbabın geçici tedbir olduğuyla ilgili ifadeler mevcut. Cariyelerin cilbab giymesinin belli bir dönem yasaklanması, cilbabın hür olanlara mahsus olduğunu mu gösterir? Nur Suresi ayeti zaten tesettürü emrediyor, o halde cilbabın tefsirde ifade edildiği gibi belli bir döneme ait olduğu söylenebilir mi? Cariyeler tesettürlü olmak isterse hürler yüzünden tesettürü engellenebilir mi, cariye de olsa onlar da kadın sonuçta. Geçmiş konu gibi duruyor ama yine de sormak istedim."
Açıklama
İslam'da tesettür, kadınların örtünmesiyle ilgili genel bir hüküm olup, hür kadınlar ve cariyeler arasında bazı fıkhi farklılıklar tartışılmıştır. Bu farklılıklar, ayet ve hadislerin yorumlanması ile mezhep anlayışlarına göre değişiklik göstermektedir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, cariyelerin de tesettürle yükümlü olduğu kabul edilir ancak avret yerleri konusunda hür kadınlardan farklılıklar olabilir. Cariyelerin örtünmesi, hür kadınlarınki kadar kapsamlı olmayabilir, ancak başını ve kollarını örtmesi gerekir. Bu, Nur Suresi 31. ayetteki "Müslüman kadınlara söyle" ifadesinin cariyeleri de kapsadığı şeklinde yorumlanır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de tesettürle ilgili en temel ayetlerden biri Nur Suresi 31. ayettir:
"Mümin kadınlara söyle: Gözlerini haramdan sakınsınlar, ırzlarını korusunlar, ziynetlerini açmasınlar; ancak kendiliğinden görünen kısmı müstesna..." (Nur, 24:31)
Bu ayette "mümin kadınlar" ifadesi genel olup, cariyeler de mümin kadınlar kapsamındadır. Ayrıca Ahzab Suresi 59. ayette cilbab emredilir:
"Ey Peygamber! Eşlerine, kızlarına ve müminlerin kadınlarına söyle: Üstlerine örtülerini (cilbab) alsınlar..." (Ahzab, 33:59)
Bu ayette "müminlerin kadınları" ifadesi de cariyeleri kapsar. Ancak bazı fıkıh kitaplarında cariyelerin avret yerlerinin hür kadınlardan farklı olduğu belirtilir.
Detaylı Açıklama
Geçmişte cariyelik sistemi vardı ve cariyeler toplumda farklı bir statüye sahipti. Bu nedenle bazı fıkıh alimleri, cariyelerin avret yerlerinin erkeklerin avret yerleri gibi sayılabileceğini, dolayısıyla örtünme ölçüsünün hür kadınlardan daha az olabileceğini belirtmişlerdir. Ancak bu görüşler, cariyelerin toplumda hür kadınlardan farklı muamele görmesinden kaynaklanmıştır.
Günümüzde cariye statüsü olmadığı için bu mesele teorik kalmıştır. Ancak cariye olsaydı bile, İslam'ın temel ilkeleri gereği mümin bir kadın olarak başını ve kollarını örtmesi uygun olurdu. Tesettürün amacı, kadının iffetini ve mahremiyetini korumaktır; bu nedenle hür veya cariye olması fark etmeksizin mümin kadın için örtünme tavsiye edilir.
Ahzab Suresi'ndeki cilbab emri, özellikle toplumda kadınların korunması ve fitneden uzak tutulması için verilmiştir. Diyanet'in tefsirinde cilbabın belli bir dönemde geçici tedbir olarak değerlendirilebileceği ifade edilse de, genel olarak tesettürün kalıcı bir ibadet ve ahlaki sorumluluk olduğu kabul edilir.
Cariyelerin tesettürlü olmak istemesi halinde, hür kadınların tesettürüne engel olması gibi bir durum söz konusu değildir. Her mümin kadın, statüsüne bakılmaksızın Allah'ın emrettiği şekilde örtünme hakkına ve sorumluluğuna sahiptir.
Diğer Görüşler
Hanefi mezhebi dışında Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de cariyelerin tesettürü konusunda farklı yorumlar vardır. Örneğin, bazı Şafii alimleri cariyelerin avret yerlerinin erkek avret yeri gibi sayılabileceğini ve örtünme ölçüsünün hür kadınlardan farklı olabileceğini belirtirler. Ancak genel olarak tüm mezhepler, mümin kadınların örtünmesini emreder ve cariyelerin de bu kapsama dahil olduğunu kabul eder.
Sonuç
Değerli Müslüman, cariyelerin tesettürü hür kadınlardan farklılık gösterebilir ancak temel olarak mümin kadınlar kapsamındadır ve başını, kollarını örtmesi gerekir. Günümüzde cariye statüsü olmadığından bu mesele teoriktir; fakat tesettürün amacı ve hükmü değişmez. Tesettür, hür veya cariye fark etmeksizin mümin kadınlar için farzdır ve korunması gereken bir ibadettir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
