Burs almayı bırakmalı mıyım?
Sorunun Detayı
"Hocam Fetva meclisindeki cevaplarınıza bakarak burs almanın faziletli bir iş olmadığının idrakine vardım. Riyâzü’s Sâlihîn’de konuyla ilgili bölümdeki ayet ve hadislere de bakınca durumu daha iyi kavradım. KYK kredisi dâhil dört yerden burs alıyorum. Bu bursları iptal edip veya edemiyorsam aldığım parayı başkasına harcamayı düşünüyorum ama tıp talebesi olmam beni düşündürüyor. Güzel bir fikirle yola çıkıp sonrasında hata yapmayı istemiyorum. Kendi paramı kazanayım derken tıptaki sorumluluğumu hakkıyla yerine getirememek düşüncesi aklıma geliyor.Bu durumda ne yapmamı önerirsiniz hocam?"
Açıklama
Değerli Müslüman, burs almak, özellikle eğitim sürecinde maddi destek sağlamak açısından önemli bir husustur. Ancak bursun kaynağı, niyeti ve harcama şekli İslam hukuku açısından değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, burs almak genel olarak caizdir ve öğrencinin eğitimine devam etmesi için kolaylık sağlar. Ancak bursun haram kaynaklardan olmaması, niyetin riyâ (gösteriş) olmaması ve harcamanın helal yollardan yapılması önemlidir. Bursu iptal etmek zorunlu değildir; ancak bursun size yüklediği manevi veya ahlaki sorumluluklar varsa, bunları dikkate almak gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de infak ve harcama ile ilgili genel prensipler vardır. Allah şöyle buyurur:
"Mallarını Allah yolunda harcayanlar, sonra da kendilerine ne bir haksızlık ne de bir zulüm yapılırsa, işte onlar için ecirleri Rableri katındadır." (Bakara, 2/274)
Bir hadis-i şerifte de Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız, müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz." (Buhari)
Detaylı Açıklama
KYK kredisi ve bursları, öğrencilerin eğitim hayatını kolaylaştırmak için devlet ve kurumlar tarafından verilen desteklerdir. Bunların alınması, İslam açısından genel olarak caizdir çünkü amaç eğitimdir ve zaruri ihtiyaçların karşılanmasına yöneliktir. Eğer bursun alınması sizin eğitim hayatınızı olumsuz etkiliyorsa veya bursun şartları sizi zorlayacaksa, bursları iptal etmek düşünülebilir. Ancak bursları iptal edip başka yerlere harcamak, özellikle ihtiyaç varken, İslam ahlakına uygun olmayabilir.
Tıp öğrencisi olarak sorumluluklarınız büyük ve yoğun olduğundan, maddi kaygılarınızı azaltmak için bursları almak mantıklıdır. Kendi paranızı kazanmak güzel bir niyettir ancak bu, eğitim sorumluluğunuzu aksatacaksa önceliğiniz eğitim olmalıdır. Bursları alırken niyetinizi samimi tutmak, harcamalarınızı helal yollardan yapmak ve mümkünse bursun size sağladığı imkanı başkalarına yardım için vesile kılmak en güzeli olacaktır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de burs almak genel olarak caizdir. Ancak bazı alimler bursun riyâya sebep olması durumunda dikkatli olunmasını tavsiye eder. Bazı görüşlerde ise bursun haram gelir kaynaklarından gelmesi halinde alınmaması gerektiği belirtilir. Bu durumda bursun kaynağı araştırılmalıdır.
Sonuç
Burs almayı bırakmanız zorunlu değildir. Eğitim hayatınızı kolaylaştıran bursları almaya devam edebilirsiniz. Niyetinizi samimi tutun, harcamalarınızı helal yollardan yapın ve eğitim sorumluluğunuzu aksatmayın. Böylece hem dünya hem ahiret için hayırlı bir yol izlemiş olursunuz.
