'Boş Ol' Demeden Boşanma Olur mu?
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm Nureddin Hocam. Ben imam hatip mezunuyum. Özel sektörde çalışıyorum. Mümkün oldukça İslam'ı yaşama ve yaşatma idealiyle hayat sürmekteyim. Bunun için tarafınıza duacıyım. Allah sizden razı olsun. Durum böyle olunca çevremdeki insanlar İslami konularda sürekli bana danışıyorlar. Misyonumuz çok ağır. Allah yardımcımız olsun ve yanlış yola saptırmasın. Ben mümkün olduğunca bildiğim konularda bir de sizin fetvalarınıza bakarım. Ancak şuan karşılaştığım durum beni aşıyor. Sitenizdeki fetvalarda da birebir aynı durumu göremedim. Hakkınızı helal edin.İşyerimdeki bir hanım, eşiyle anlaşamamışlar ve mahkeme kararıyla boşanmışlar. Ancak kocası kendisine "boş ol" tarzında dinen hükmü geçerli olacak herhangi bir söz söylememiş. Bayan başka biriyle evlenmemiş. Şimdi eşiyle araları düzelmiş ve eşi onunla tekrar evlenmek istiyor. Bayan şu an eşini seviyor ve o da evlenmeyi istiyor ancak bunun dinen doğru mu olduğunu bilmiyor. Bizi bu konuda bilgilendirirseniz çok seviniriz."
Açıklama
Boşanma, İslam hukukunda eşler arasındaki nikah bağının sona erdirilmesidir. Boşanmanın geçerli olabilmesi için belirli şartların yerine gelmesi gerekir. Bu soruda, boşanmanın sözlü "boş ol" ifadesi olmadan mahkeme kararıyla gerçekleşip gerçekleşmediği ve sonrasında tarafların tekrar evlenip evlenemeyeceği sorgulanmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, boşanmanın geçerli olması için eşin "boş ol" (talaq) gibi boşama niyetini belirten söz veya davranışta bulunması gerekir. Sadece mahkeme kararıyla boşanma, dinen boşama hükmü doğurmaz. Bu durumda taraflar arasında nikah devam eder. Dolayısıyla, eşler arasında mahkeme kararıyla medeni anlamda boşanma olsa bile, dinen boşama gerçekleşmemişse, tarafların tekrar evlenmelerine gerek yoktur; zira evlilik devam etmektedir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de boşama ile ilgili ayetlerde boşamanın sözlü veya açık bir ifade ile yapılması gerektiği vurgulanır:
"Boşamanın üçü, sonra ya iyilikle tutmak ya da güzelce salıvermek gerekir." (Bakara, 2:229)
Hz. Peygamber (sav) de boşamanın sözlü ifade ile yapılmasını öğretmiştir:
"Boşama ancak sözle olur." (Sahih Buhari, Talak, 1)
Detaylı Açıklama
Günümüzde Türkiye'de medeni hukuk gereği mahkeme kararıyla boşanma gerçekleşebilir. Ancak İslam hukukunda boşanmanın geçerli olması için eşin boşama niyetini açıkça ifade etmesi gerekir. Mahkeme kararı, İslam açısından boşama anlamına gelmez. Bu nedenle, mahkeme kararıyla boşanmış olan eşler, dinen hala evlidirler. Aralarındaki anlaşmazlık sona ermiş ve tekrar bir araya gelmek istiyorlarsa, yeniden evlenmelerine gerek yoktur; evlilik devam etmektedir.
Ancak taraflar mahkeme kararıyla boşanmış ve aralarındaki evlilik sona ermişse, bu durumda İslam hukukuna göre boşama sözlü veya fiili olarak gerçekleşmiş sayılır. Böyle bir durumda tarafların tekrar evlenebilmesi için iddet süresinin tamamlanması ve yeni bir nikah akdi yapılması gerekir.
Bu konuda dikkat edilmesi gereken husus, tarafların dini ve medeni boşanma durumlarını iyi anlamalarıdır. Medeni boşanma, İslam hukuku açısından boşama hükmü doğurmadığı için, tarafların dini olarak evliliklerinin devam ettiğini bilmeleri önemlidir. Bu durumda, taraflar aralarını düzeltmişse, tekrar nikah yapmaya gerek yoktur.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak boşamanın sözlü ifade ile yapılması şarttır. Ancak bazı durumlarda, özellikle mahkeme kararıyla boşanmanın İslam hukukundaki hükmü konusunda ihtilaflar olabilir. Şafii mezhebi de boşamanın sözlü veya açık bir işaretle yapılmasını şart koşar. Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de benzer görüşler vardır. Ancak medeni hukukun boşanma kararının İslam hukuku açısından hükmü farklıdır ve bu konuda alimler arasında detaylı tartışmalar mevcuttur.
Sonuç
Değerli Müslüman, mahkeme kararıyla boşanma olmuş ancak eşiniz "boş ol" gibi bir boşama ifadesi kullanmamışsa, dinen boşanma gerçekleşmemiştir. Bu durumda aranızdaki evlilik devam eder ve tekrar evlenmenize gerek yoktur. Aranızdaki anlaşmazlığı giderip birlikte olabilirsiniz. Allah kolaylık versin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
