Borcunu ödeyemeden ölmek
Sorunun Detayı
"kinci evliliği yapan biriyim ilk hanımımdan 3 çocuk 2. hanımdan 1 çocuk bu durum 10 yıldır devam ediyor sorum şu aslında çok basit, zor durumdayız. Evlilik olarak değil ama zamanında işim iyiydi ve tüm aile sırt çevirdiler yalnız kalınca işimi de kaybettim. Desteksiz kaldık. İkinci evliliği yaptığım için olanlar oldu ortaklar da sapıttın dediler. Şükür dinen bir eksiğim yok hane farzlardan dolayı ancak millete çok borcum oldu. 6-7 yıldır ödüyorum üstelik hakaret işitiyorum ( biliyorum s.a.v borçlu olduğu bir yahudiye bir şey dediğinde hakkı vardır demişti ) ancak 2 eşimle aynı işi paylaştığımız için bu hakaretlere o da maruz kalıyor ister istemez. Psikolojimiz alt üst oldu. Şükürler olsun derslerinizi kaçırmıyoruz oradan rahatlık hissediyoruz ve ondan dolayı sormak istedim. Hani İbrahim a.s Hacer annemiz İsmail’e çölün ortasında bırakmıştı. Bense ne yapacağımı şaşırmış durumdayım ilk eşimle ayrılma durumda gelmiştim ancak şeytanın a.l sevineceğinden dolayı ayağını kırıp bağrına bastım ve Allah’a söz verdim başıma ... etse bile sırf şeytan sevineceğinden dolayı boşanmayı yapmadım arada 1 sene geçmeden işte 2 evliliği yapmış oldum ki hiç meyilli değildim ama oldu işte. Şimdi 2 eşimi bıraksam o kendini idare eder işi güzel geliri de iyi ama işi beraber yürüttüğümüz için iflas ederiz. Alacaklılar açıkta kalır ilk eşi bıraksam da söz vermişim var Allah’a millet de bu durumu hala sürdürdüğümü görünce gözler üzerimde hem borçlusun diyorlar hem masrafın 2 kat. Bu arada ilk eşim de çalışmaya başladı kendi masrafını o da çıkarıyor. Anlayacağınız sorunum yok ama sorum şu korkum da bu. Alacaklılarım haklılar alacağına ancak bu durumda ölüm gelmiş olsa ben nasıl cevap vereceğim ne yapmam lazım bilmiyorum. İçlerinde rus müşterilerime de borcum var son zamanlarda kalp ve tansiyon haberci geliyor. Yani yaş da 41 geçti ölürsem nasıl cevap vereceğim tek tesellim ve rahatlığım niyetim mağdur etmek değil herkesin borcunu ödemek. İşim iyi gidiyor 3 beş senede biter Allah’ın izniyle. Tabi bu arada hep hacizlerle icralarla eksik olmuyor. Beni ortaklar yarı yolda bırakınca bütün işler benim üzerinde kalmıştı çünkü çevremi ve çeklerimi benimdi. Onlar çekildiler onlardan resmi yoldan hakkım yok ahirette çok inş."
Açıklama
Değerli Müslüman, borcunu ödeyemeden ölmek, İslam hukukunda önemli bir meseledir. Borç, kişinin mal varlığından ödenmesi gereken bir hak olduğu için, ölüm sonrası da borcun ödenmesi gerekir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kişinin borcu vefatından sonra da devam eder ve öncelikle mirasından ödenir. Borçlar, mirasçıların malından ödenmeden miras payları dağıtılamaz. Eğer miras borcu karşılamazsa, borçlu kişinin şahsi borcu ahirette de sorulur. Bu nedenle, borçlu kişi hayattayken borcunu ödemeye gayret etmeli, imkânı yoksa borçlularla anlaşma yoluna gitmelidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de borçların ödenmesi emredilmiştir:
“Allah’a karşı gelmekten sakının ve eğer bir vasiyet yaparsanız, onu adaletle yerine getirin. Çünkü vasiyetler, Allah katında bir sorumluluktur.” (Nisa, 4/58)
“Ey iman edenler! Borçlarınızı belirli vadelerde ödeyin…” (Bakara, 2/282)
Hz. Peygamber (s.a.v) de borçluya karşı sabırlı olunmasını tavsiye etmiş, borçlunun durumuna göre kolaylık sağlanmasını öğütlemiştir:
“Borçlu, borcunu ödeyemeyince ona kolaylık gösteriniz.” (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Kardeşim, yaşadığınız zor durum ve üzerinizdeki borç yükü çok ağırdır. Ancak İslam, borçluya karşı merhametli olunmasını emreder ve borcun ödenmesini önemser. Siz de borçlarınızı ödemek için elinizden geleni yapıyorsunuz, bu çok kıymetlidir. Borçlarınızın tamamını ödeyemeden ölürseniz, mirasınızdan borçlarınız ödenir. Mirasınız borçları karşılamazsa, kalan borçlar şahsi borcunuz olarak kalır ve ahirette bunun hesabı sorulur. Bu nedenle, mümkünse borçlarınızı ödemeye devam edin, alacaklılarla iletişimde olun, onlardan sabır ve kolaylık talep edin. Ayrıca, borçlarınızı ödeyemediğiniz durumda, mirasçılarınızın da bu borçları ödemesi gerekir.
İki eşiniz ve çocuklarınızla birlikte yaşadığınız bu süreçte, sabır ve dayanışma çok önemlidir. Şeytanın vesveselerine kapılmadan, aile bağlarınızı korumanız ve Allah’a tevekkül etmeniz güzel bir davranıştır. Psikolojik sıkıntılarınız için de destek almanız, manevi ve sosyal açıdan rahatlamanıza yardımcı olabilir.
Diğer Görüşler
Şafii, Malik ve Hanbeli mezheplerinde de borcun mirastan ödenmesi esastır. Ancak bazı alimler, borçlunun mal varlığı yoksa ve mirasçıların da ödeme gücü yoksa, borcun ahirette sorulacağını belirtirler. Bu konuda ihtilaflar olsa da, borcun ödenmesi ve alacaklıların hakkının korunması ortak noktadır.
Sonuç
Özetle, borçlarınızı ödemek için gayretinizi sürdürün, alacaklılarla iletişimde kalın ve sabırlı olun. Ölüm halinde borçlarınız mirasınızdan ödenir; eğer miras yetmezse, ahirette bunun hesabı size sorulur. Bu yüzden borçlarınızı mümkün olduğunca ödemeye devam etmek en hayırlısıdır.
