Borcunu Almaktan Ümidini Kesenin Zekât Vermesi
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Borç verdiğimiz altın var. Alan kişi vermeyeceğim demiyor ama verecek durumu yok. Vereli dört yılı geçti, bu altınların zekâtını vermemiz gerekir mi? Şimdiye kadar verdik ama eşim verebilecek gibi değil ki diyor. Vermek mi gerekir yoksa alınca mı verilmeli? Allah razı olsun."
Açıklama
Değerli Müslüman, borç verdiğiniz altının zekâtı ile ilgili sorunuz, borcun geri alınma ihtimali ve zekâtın ne zaman verilmesi gerektiği konusunu içermektedir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borç verilen altının zekâtı, borcun geri alınması kesinleşmedikçe verilmez. Eğer borçlu kişinin borcunu ödeyemeyeceği kesinleşmiş ve ümit kesilmişse, o zaman borcun zekâtı verilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekâtın malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra verilmesi emredilmiştir:
"Mallarınızda yılda bir zekât hakkı vardır." (Bakara, 2/267)
Ancak borç konusu ile ilgili hadislerde, borcun geri alınması ümit edildiği sürece zekâtın verilmemesi gerektiği belirtilir. Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Borçlu, borcunu ödeyemeyeceği ümidiyle zekât vermez." (İbn Mace, Zekât, 12)
Detaylı Açıklama
Borcunu verdiğiniz altın için zekât, borcun geri alınması kesinleştiğinde yani borçlu ödeme yapamayacak durumda olduğunda verilmelidir. Eğer borçlu ödeme yapacak durumda değilse ancak vermekten de kaçınmıyorsa, zekâtı vermek zorunlu değildir. Çünkü zekât, malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra ve malın sahibinin tasarrufunda olan mal üzerinden verilir. Borçlu kişi ödeme yapmadığı sürece, bu altın sizin malınız sayılmaz. Bu nedenle Hanefi mezhebine göre, borcun zekâtı ancak alacak kesinleştiğinde verilir.
Günümüzde ise, borçlu kişinin maddi durumu kötü ise ve borcun tahsil edilmesi mümkün görünmüyorsa, zekâtı vermek sevap ve kolaylık açısından tavsiye edilir. Ancak zorunlu değildir. Eşinizin durumu da göz önünde bulundurularak, zorlanmamak ve kolaylık sağlamak önemlidir.
Diğer Görüşler
Şafii mezhebine göre ise, borçlu kişinin ödeme durumu ne olursa olsun, borcun üzerinden bir yıl geçerse zekât verilmesi gerekir. Malın tasarrufunda olmasa bile borcun zekâtı verilmelidir. Malikiler ve Hanbelilerde de benzer görüşler vardır. Bu konuda alimler arasında ihtilaf bulunmaktadır.
Sonuç
Hanefi mezhebine göre, borçlu ödeme yapamayacak duruma gelmedikçe borcun zekâtı verilmez. Borcun kesinlikle tahsil edileceği zaman zekât verilir. Eşinizin durumu zor ise, zorlamadan kolaylık sağlamak daha uygundur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
