Borcu Olan Birinin Zekat Vermesi
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Size sorum zekat ile alakalı olacak. Bugün evleneli 1 yılımı doldurdum, düğündeki takıdan kalma yaklaşık 130 gr altınım var.(Bu altının 80gr eşime mehir olarak verdim). İleri dönem taksitlerimle beraber 4000 TL borcum var. Hocam zekatı hesaplarken bu 4000 TL borcumu düşüp de mi hesaplayacağım? Yoksa sadece 130 gr altının hesabını yapıp ta mı zekatımı teslim edeceğim. (Not: Hocam aldığım maaş, aylık taksitlerimi borçlarımı ev giderlerimi tamamen kafa kafaya karşılamaktadır.)"
Açıklama
Değerli Müslüman, zekat borçlu olunan paralar ve malvarlığı üzerinden hesaplanırken borç durumu dikkate alınmalıdır. Zekat, nisap miktarına ulaşan mal üzerinden farz olur ve borçlar zekat hesaplamasında önemli bir etkendir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, zekat hesaplanırken borçlarınızın toplamı malınızın değerinden düşülür. Yani, 130 gram altının toplam değeri hesaplanır, ardından ödenmesi gereken borçlarınız (4000 TL) bu miktardan çıkarılır. Kalan miktar nisap sınırını aşıyorsa, zekat vermeniz gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de malın temizlenmesi ve zekatın verilmesi emredilir:
“Ey iman edenler! Mallarınızdan zekât verin ki, böylece malınız temizlenmiş ve arınmış olsun.” (Tevbe, 9/103)
Hadis-i şerifte de borçlu olan kimsenin borcunu ödedikten sonra zekat vermesi tavsiye edilmiştir:
“Borçlunun, borcunu ödemesi zekat vermesinden daha önceliklidir.” (İbn Mace, Zekat, 8)
Detaylı Açıklama
Elinizde 130 gram altın var ve bunun 80 gramını eşinize mehir olarak vermişsiniz, bu durumda sizin üzerinizde kalan altın miktarı 50 gramdır. Zekat nisabı yaklaşık 85 gram altın olduğundan, sadece altın miktarınız nisap sınırının altındadır. Ancak, toplam mal varlığınız ve nakit durumunuz da önemlidir. Borçlarınızı hesaba katmak gerekir. 4000 TL borcunuz varsa, bu borç mal varlığınızdan düşülür. Eğer kalan mal varlığınız (altın ve diğer varlıklarınızın toplamı) nisap sınırını geçmiyorsa zekat vermeniz gerekmez.
Örneğin, altınınızın piyasa değeri ve nakit varlığınız toplamı 4000 TL borcunuzdan fazla değilse, zekat vermeniz farz olmaz. Ancak, borçlarınızı ödedikten sonra elinizde nisap miktarında mal kalıyorsa, o mal üzerinden %2,5 oranında zekat vermeniz gerekir.
Bu durumda, borçlarınızı hesaba katmadan sadece altın miktarına göre zekat vermek doğru olmaz. Ayrıca, maaşınız ve giderleriniz borç taksitlerinizi karşılıyorsa, borçlarınızı ödemek önceliklidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de borçların zekat hesaplamasında düşülmesi gerektiği konusunda Hanefi mezhebiyle benzer görüştedir. Ancak bazı alimler, borcun vadesi gelmemişse zekat hesaplamasında dikkate alınmaması gerektiğini belirtirler. Bu durumda, borcun vadesi ve ödeme durumu önem kazanır.
Sonuç
Özetle, 4000 TL borcunuzu altın ve diğer mal varlığınızdan düşerek zekat hesaplamalısınız. Borçlarınızı ödedikten sonra kalan malınız nisap sınırını aşarsa, zekat vermeniz farzdır. Borçlarınızı göz önünde bulundurarak hesaplama yapmanız, İslam'ın kolaylaştırma prensibine uygundur.
