Borçlunun Zekatı
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Sorum zekâtla ilgili olacak. Şu anda 100 gr yaklaşık 9000 TL lik altınım var 1 yıldan fazladır bende hatta geçen yıl zekâtını verdim. Bu sene 100 gr altınım yine var fakat 17000 TL borcum var. Bana bu sene zekât düşer mi? Ayrıca eşim de çalışıyor maaşlar ve maddi işlerle ben uğraşıyorum. Teşekkürler selamünaleyküm."
Açıklama
Bu soruda, borçlu bir kimsenin sahip olduğu altının zekâtının nasıl hesaplanacağı ve borcun zekâtı etkileyip etkilemediği konusu ele alınmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimsenin borcu varsa, borç miktarı malından düşüldükten sonra kalan malın nisap miktarına ulaşması durumunda zekât vermesi gerekir. Yani borç, malın değerinden indirilir ve kalan miktar nisaba ulaşırsa zekât farz olur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekâtın farz oluşu ve malın belirli bir miktara ulaşması şartı belirtilmiştir:
"Mallarınızda, alış veriş için belirli bir hak vardır; sadaka olarak verilmesi gereken bir hak." (Bakara, 2/267)
Hadislerde de malın belirli bir yıl üzerinden ve nisap miktarı üzerinden zekâtının verilmesi emredilmiştir:
"Her yıl Ramazan'da altın, gümüş, ticaret malı ve hayvanların zekâtı vardır." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, sizin durumunuzda 100 gram altınınız var ve bu altının değeri 9000 TL'den 17000 TL'ye yükselmiş. Borcunuz ise 17000 TL. Zekât hesaplanırken, borçlar maldan düşülür. Yani 17000 TL borcunuz, 17000 TL altının değerinden çıkarılırsa geriye mal kalmaz. Bu durumda zekât nisabına ulaşılmamış olur ve zekât vermeniz gerekmez.
Ancak, borcunuzun vadesi ve ödenme durumu da önemlidir. Eğer borcunuz kısa vadeli ve ödenmesi kesin ise, borç maldan düşülür. Fakat uzun vadeli, belirsiz veya ödenmesi mümkün olmayan borçlar farklı değerlendirilir. Bu konuda ihtilaf vardır, ancak Hanefi mezhebine göre kesin ve ödenecek borçlar maldan düşülür.
Eşinizin çalışması ve ailenizin maddi durumu zekâtın farz oluşunu etkilemez; zekât bireysel mal ve borç durumuna göre hesaplanır. Ancak aile bütçesi ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak zekât kolaylaştırılabilir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak borçların maldan düşülmesi kabul edilir. Ancak bazı alimler, borcun vadesine göre farklı uygulamalar yapabilirler. Örneğin, Şafii mezhebi kısa vadeli borçları maldan düşerken, uzun vadeli borçları düşmez sayabilir.
Sonuç
Özetle, borcunuz malınızın tamamına eşit olduğu için bu yıl zekât vermeniz gerekmez. Borçlarınızı ve malınızı dikkatlice hesaplayarak zekâtınızı kolaylaştırınız. Allah kolaylık versin.
