Borçlu Kimse Sadaka Verebilir mi?
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Ev hanımıyım ev eşimin borcu var. Maalesef banka kredisi ve iki yıl kadar daha ödemesi gerekiyor. Geçmişte bir hataya düştük. Biz sadece faiz yemenin haram olduğunu sanıyorduk. Vermenin de aynı şey olduğunu öğrendik. Çok pişmanız, tövbesini ettik. Aslında ben çalışmadığım için benim şahsımda gelişen bir şey değil ama onun borcu sanki benim borcummuş gibi üzülüyorum. Hatta mehrimi bile bu süreçte ona bağışladım. Benim sorum kişisel özel bir masrafım yok sayılır derecede. Eşimin bana verdiği şahsi harçlıklarımla sadaka verebilir miyim? Eşimin böyle bir borcu varken sadaka vermem yanlış mı olur? Bir yıl oldu çok kötü hissediyorum. Eskiden burs verirdim yine küçük miktar da olsa vermek istiyorum."
Açıklama
Borçlu bir kimsenin sadaka verip veremeyeceği, İslam hukukunda önemli bir konudur. Sadaka, malın gönüllü olarak ihtiyaç sahiplerine verilmesidir ve kişinin maddi durumu göz önünde bulundurulur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borcu olan bir kimse, borcunu ödeyebilecek durumda değilse ve sadaka vermek onun temel ihtiyaçlarını veya borcunu ödemesini zorlaştıracaksa sadaka vermemelidir. Ancak, borcu olsa bile, elinde sadaka vermeye yetecek fazlalık varsa, sadaka vermesi caizdir ve sevap kazandırır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de infak (harcama) ile ilgili genel bir hüküm vardır:
"Mallarını Allah yolunda harcayanlar, sonra da kendilerine ne bir haksızlık ne de bir zulüm dokunursa, işte onlar için ecirleri Rableri katındadır. Onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir." (Bakara, 2/274)
Ayrıca, borçlu kimsenin durumuna dikkat çekilir:
"Eğer borçlu güçsüz ve zayıf ise, kendisi için kolaylık vardır. Eğer Allah'tan korkarsanız, şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir." (Bakara, 2/280)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, eşinizin borcu olması durumunda sizin sadaka vermeniz, öncelikle sizin ve ailenizin temel ihtiyaçlarının karşılanmasına engel olmamalıdır. Sadaka, kişinin zor durumda olmadan, elinde bulunan fazlalığı ile yapılır. Eşinizin borcunu ödemek için ayrılan miktar dışında kalan ve sizin şahsi harçlıklarınızdan vereceğiniz küçük miktarlarda sadaka vermeniz, İslam'ın infak ve yardımlaşma ruhuna uygundur.
Özellikle sizin çalışmamanız ve harçlıklarla sadaka vermeniz, aile içi maddi dengeyi bozmadığı sürece sevap kazandıran bir davranıştır. Borçlu olmak, sadaka vermeyi tamamen yasaklamaz; ancak borcun ödenmesini zorlaştıracak şekilde harcamalar yapılmamalıdır. Bu nedenle, borç ödemeleri aksatılmadan, elden gelen küçük yardımlar sadaka olarak verilebilir.
Mehrinizi bağışlamanız da güzel bir davranıştır ve bu tür iyilikler Allah katında makbuldür. Geçmişte yapılan hatalar için tövbe etmek, Allah'ın rahmetine sığınmak en doğrusudur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii mezhebi de borçlu kimsenin borcunu ödeyebileceği kadar sadaka vermesinde sakınca görmez. Malikî ve Hanbeli mezhepleri de borçlu kimsenin temel ihtiyaçları ve borç ödemesi aksatılmadan sadaka vermesini caiz sayar.
Sonuç
Özetle, eşinizin borcu devam etse de, sizin şahsi harçlıklarınızdan küçük miktarlarda sadaka vermeniz caizdir ve sevap kazandırır. Ancak borç ödemelerinizi aksatmayacak şekilde hareket etmeniz önemlidir. Allah kolaylık versin, hayırlı ameliniz kabul olsun.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
