Borç Durumunda Zekat ve Kurban

Açıklama

Bu soruda, borçlu olan bir kişinin zekat yükümlülüğü ve kurban ibadeti ile ilgili durumu ele alınmaktadır. Ayrıca faizsiz finansman iddiasındaki Eminevim hakkında da bilgi talep edilmiştir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, borçlar zekat nisabından düşülür. Yani, toplam mal varlığınızdan borçlarınız çıkarıldıktan sonra kalan miktar nisaba ulaşırsa zekat vermeniz gerekir. Takılarınız da ziynet olarak sayılır ve belirli şartlarda zekata tabidir. Kurban ise mali duruma bağlı olarak farz veya nafile olabilir.

Deliller

Zekatın mal üzerindeki hükmü Kur'an'da şöyle bildirilmiştir:

“Mallarınızda belirli bir hakkı vardır, yoksullar ve yoksulluk içinde bulunanlar için.” (Kur'an, En'am Suresi, 6:141)

Hadislerde de borçların zekat hesaplamasında dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir:

“Borçlu olan kimse, borcunu ödeyemediği sürece zekat vermez.” (İbn Mace, Zekat, 17)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman kardeşim, elinizde bulunan 20.000 TL değerindeki takılar ziynet olarak değerlendirilir. Hanefi mezhebine göre, ziynet eşyaları kadınların kendi kullanımı için olanlar zekata tabi değildir; ancak ziynet olarak saklanan ve yatırım amaçlı tutulan takılar zekata tabidir. Eğer bu takılar günlük kullanımda değilse, yani yatırım veya saklama amaçlı ise, bunlar da zekat nisabına dahil edilir.

Kuveyt Türk katılım bankasından aldığınız ev kredisi borcunuz olan 40.000 TL, zekat hesaplamasında borç olarak düşülür. Yani, toplam mal varlığınızdan bu borç çıkarılır. Örneğin, elinizdeki diğer mal varlıkları ile birlikte toplamınız 80.000 TL ise, borç düşüldükten sonra 40.000 TL kalır ve bu miktar nisabın üzerindeyse zekat vermeniz gerekir.

Zekat nisabı, günümüzde yaklaşık 85 gram altın değerindedir. Bu miktar civarında veya üzerinde mal varlığına sahip olanların, borçları düşüldükten sonra kalan miktar üzerinden %2,5 oranında zekat vermeleri farzdır.

Eminevim konusu ise günümüzde faizsiz finansman yöntemi iddiasıyla faaliyet gösteren bir sistemdir. Ancak, bazı İslam alimleri bu tür sistemlerin yapısını ve uygulamalarını detaylı incelemeden caiz olduğunu söylemekte tereddüt etmektedir. Çünkü faizsiz gibi görünse de, vade farkı, kar payı veya benzeri yöntemlerle faiz unsuru barındırma ihtimali bulunmaktadır. Diyanet İşleri Başkanlığı ve diğer güvenilir İslami finans kurumlarının görüşleri takip edilmelidir. Kesin fetva için uzman bir ilahiyatçıya danışılması tavsiye edilir.

Diğer Görüşler

Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de borçların zekat hesaplamasında düşülmesi genel kabul görür. Malın zekata tabi olması için nisab miktarına ulaşması gerekir. Malın türüne göre farklı nisablar vardır. Takılar konusunda ise Hanefi mezhebi dışındaki mezheplerin ziynet eşyası konusunda farklı değerlendirmeleri olabilir.

Sonuç

Özetle, borçlarınız toplam mal varlığınızdan düşüldükten sonra kalan miktar nisaba ulaşırsa zekat vermeniz gerekir. Takılarınızın durumu da zekat açısından önemlidir. Eminevim gibi faizsiz finansman iddialı sistemlerde dikkatli olunmalı, güvenilir kaynaklardan fetva alınmalıdır.