Bir Ürünün Satış Şekli
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm, öğrenmek istediğim konu; Havalimanlarında tester parfümler oluyor. Üretici firma bu parfümlerden 5,6 tane havalimanlarına gönderiyor ama sadece 2-3 tanesi rafta kullanılıyor, geri kalanı orada çalışanlar tarafından satılıyor. Normal fiyatın yarı fiyatı seklinde cazip bir bedelle satılıyor. Bu durumdan herkes haberdar (tester parfümlerin satıldığından) bende bu parfümlerden aldım ama sonradan 'acaba bu satış helal mi değil mi?' Kafama çok takıldı. Üretici firmanın bir beklentisi yok ürünlerden ama arada ki satıcı kişi kendine ait olmayan bir şeyden emek harcamadan satış yapıyor bu durumda onun sattığı ürünü alırsam yanlış mı olur doğru mu olur? Teşekkür eder, iyi çalışmalar dilerim Allah’a emanet olunuz."
Açıklama
Tester parfümlerin havalimanlarında satışı ve bu satışın helal olup olmadığı konusu, malın mülkiyeti ve satıcının hakkı açısından değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir malın satılabilmesi için satıcının o mal üzerinde tasarruf hakkına sahip olması gerekir. Eğer tester parfümler üretici firma tarafından sadece deneme amaçlı verilmiş ve mülkiyeti satıcıda değilse, izinsiz satışı caiz değildir. Ancak satıcıya mülkiyet devredilmişse veya üretici firmanın satışına engel olmayan bir durum varsa, satış helal olur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de malın izinsiz alınması ve satılması yasaklanmıştır:
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yollarla yemeyin; ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaret müstesnadır." (Nisa, 4/29)
Hz. Peygamber (s.a.v) de haksız mal alımını yasaklamıştır:
"Kim haksız mal alırsa, kıyamet gününde onun boynunda zincir olur." (Buhari, Edeb 45)
Detaylı Açıklama
Tester parfümler genellikle deneme amaçlı olup, üretici firma tarafından mülkiyeti satıcıya devredilmeden verilir. Eğer bu ürünler sadece deneme için ise ve satılması üretici firmanın izni olmadan yapılıyorsa, bu satış İslam hukukuna göre uygun değildir. Çünkü satıcı, kendisine ait olmayan malı satmaktadır. Bu durumda alan kişi de haksız mal satın almış olur. Ancak bazı durumlarda üretici firma tester ürünlerin satışına izin verebilir veya mülkiyeti satıcıya devredebilir. Böyle bir durumda satış helal olur.
Günümüzde ticaretin şeffaflığı ve tarafların haklarının korunması önemlidir. Satın alırken ürünün mülkiyet durumu ve satış izni mutlaka sorgulanmalıdır. Eğer satıcı bu konuda şeffaf değilse veya ürünün satışı yasaksa, alışverişten kaçınmak en doğrusudur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak malın mülkiyetinin satıcıda olmasını şart koşar. Ancak bazı alimler, üretici firmanın açıkça satışa izin verdiği durumlarda satışın caiz olduğunu belirtirler. Bu konuda ihtilaf yoktur, esas olan malın sahibinin izni ve mülkiyet hakkıdır.
Sonuç
Değerli Müslüman, tester parfümün satışı üretici firmanın izni olmadan yapılıyorsa bu alışverişten kaçınmalısınız. Mülkiyet ve izin konularını netleştirmeden böyle ürünleri almak uygun değildir. Helal kazanç için şeffaf ve izinli ticaret önemlidir.
