Bir Müslüman İcra Dairesinde Çalışabilir mi?
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Ben ... İcra dairesinde müdür yardımcısıyım. Dindar bir ailenin çocuğuyum ve bu şekilde eğitildim. Bir şekilde bu ortama geldik ve bu işi yapıyorum. Kısaca işten bahsedeyim, işimiz alacaklının alacağını, borçlunun malvarlığından gerekirse satarak cebren almak. İcra dosyalarının %80’inin alacaklısı banka ve tabi ki borcun kaynağı kredi kartları ve krediler. Yani bankanın faizli alacağını üstüne bir de icra esnasında işleyen ve çoğunda fahiş olan % 40, 50, 60, 70, 80, 90 faizi,(tabi ki bunu alacaklı istiyor ve biz de kanunen hakkı olduğu için hesaplıyoruz) devletin harçlarını ve avukatın parasını da ekleyerek tahsil ediyoruz. Borçlunun gayrimenkul ve menkulünü satıyoruz ve %90’ı ederinin çok altında satıyor. Tabi ki faizden dolayı da borç bitmiyor bazen ve kanun gereği bu işlemlerin tamamı icra müdürü ve müdür yardımcısının kararı ile yapılıyor, alacaklı veya avukatı talebi üzerine. Yani sadece işi infaz eden memur konumunda değilim, bizzat bu işlemlerin kararını kanun çerçevesinde alıyor ve infaz ediyorum. Tablo özetle bu hocam. Siz de bu ülkede yaşıyorsunuz, icra sistemini az çok bilirsiniz. Bir müslüman dünya ve ahiret saadeti açısından bu mesleği yapmalı mı, yapmamalı mı?"
Açıklama
İcra dairesinde çalışmak, borç tahsili ve malvarlığı üzerinde tasarruf işlemlerini yürütmek anlamına gelir. Bu mesleğin İslam hukukundaki yeri, yapılan işin mahiyetine ve niyete bağlı olarak değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır ve faize aracılık eden veya faizin tahsilini kolaylaştıran işlerde çalışmak mekruh veya haram olabilir. Ancak, icra dairesinde görev yapan kişinin, sadece kanuni görevini ifa ettiği, faizli alacakların tahsilini değil, aynı zamanda borçlunun haklarının korunmasını da gözettiği durumlarda, bu işin yapılması caizdir. Burada önemli olan, kişinin niyeti ve işin doğrudan faize hizmet edip etmediğidir.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizi kesin olarak yasaklamış ve faize aracılık edenleri uyarmıştır:
"Faiz yiyen, faizi yediren, yazan ve şahitlik eden hepsi aynıdır." (Müslim, Riba, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, icra dairesinde çalışmak, doğrudan faiz almak veya faizi artırmak anlamına gelmez. İcra memuru olarak görev yaparken, kanunların verdiği yetkiyle borçlunun malvarlığını tahsil etmektesiniz. Burada önemli olan, faizi teşvik etmek veya artırmak değil, mevcut yasal durumu uygulamaktır. Ayrıca, icra işlemleri sırasında borçlunun haklarının korunması, malın adil değerinde satılması ve haksızlık yapılmaması gerekir. Bu, İslam'ın adalet prensipleriyle uyumludur.
Ancak, eğer görev icabı faizin tahsilini kolaylaştırıyor, fahiş faiz oranlarının artmasına zemin hazırlıyor ve borçlunun hakkını gözetmiyorsanız, bu durum sorgulanmalıdır. İslam'da zulümden kaçınmak esastır.
Bu bağlamda, işinizde adaleti gözetmeye, borçlunun haklarını korumaya ve faize aracılık etmemeye özen göstermeniz gerekir. Ayrıca, helal kazanç için niyetinizin temiz olması çok önemlidir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de faiz kesinlikle haramdır ve faize aracılık edenlerin durumu olumsuz değerlendirilir. Ancak, icra memurunun sadece yasal görevini ifa ettiği, faizi teşvik etmediği sürece caiz olduğu görüşü yaygındır. Maliki mezhebinde ise adalet ve kamu yararı ön plandadır; bu nedenle benzer değerlendirmeler yapılır.
Sonuç
İcra dairesinde çalışmak, faize aracılık etmediğiniz ve adaleti gözettiğiniz sürece Hanefi mezhebine göre caizdir. Niyetinizi temiz tutarak, borçlunun haklarını koruyarak ve haksızlığa mahal vermeyerek bu görevi ifa edebilirsiniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
