Bir kadın üniversite okumak için mahremsiz yolculuk yapabilir mi?
Sorunun Detayı
"Hocam farklı bir şehirde okumak için ailemden mahrem olan bir kişi beni oraya götürüp yerleştirir ve güvende olduğumu teyit eder ancak daha sonrasında benim tekrar oradan yapacağım ve 90 km’yi aşan yolculuklarda bana eşlik etmez. Ben ailemdeki bu kişiden beni yapacağım diğer yolculuklarda da yalnız bırakmaması için rica etsem de bu kişi rıza göstermez. Bu doğrultuda ilim almak için gittiğim ve o ilmin yaşadığım şehirde bulunmadığı için farklı şehir tercih etmek zorunda kaldığım bu bölümde okumamın ve yapacağım yolculukların dini açıdan hükmü nedir?"
Açıklama
İslam hukukunda kadınların mahremsiz yolculuk yapmaları belirli şartlara bağlıdır. Bu konu, özellikle eğitim amacıyla şehir dışına çıkma durumlarında sıkça sorulmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kadınların mahremsiz olarak 90 kilometreden uzun yolculuk yapmaları genel olarak mekruh (hoş karşılanmayan) kabul edilir. Ancak ilim öğrenme gibi zaruri ve meşru ihtiyaçlarda bu mesafe ve şartlar esnetilebilir. Mahrem olmadan yolculuk yapmak caiz olmakla birlikte, mümkünse güvenlik ve rahatlık açısından mahrem refakatçi ile seyahat edilmesi tavsiye edilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de doğrudan yolculuk mesafesi veya mahrem konusu belirtilmemekle birlikte, kadınların korunması ve aile bağlarının önemi vurgulanır:
"Ey iman edenler! Kadınları zorla evlerinden çıkarmayın. Eğer onlar, açık bir fuhuş yapmak istemiyorlarsa, onlara zarar vermek için bir yol aramayın." (Nisa, 4/34)
Hadislerde ise Peygamber Efendimiz (s.a.v) kadınların 48 mil (yaklaşık 90 km) mesafeden uzun mahremsiz yolculuk yapmamalarını tavsiye etmiştir:
"Kadın, 48 milden (yaklaşık 90 km) fazla yolculuk yapacağı zaman yanında mahremi bulunmalıdır." (Buhari, Edeb 62)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, ilim öğrenmek İslam'da çok değerli bir ameldir ve bu konuda kolaylık gösterilmesi gerekir. Ailenizden bir mahrem kişi sizi ilk yolculukta götürüp yerleştiriyor ve güvenliğinizden emin oluyorsa bu çok güzel bir durumdur. Ancak sonraki yolculuklarda bu kişinin sizinle olmaması halinde, Hanefi mezhebine göre 90 km üzerindeki yolculuklarda mahrem refakatçi olmadan seyahat etmek mekruh kabul edilir. Fakat bu mekruhiyet, zorunlu ihtiyaçlar ve meşru sebeplerle hafifleyebilir. Özellikle eğitim gibi zaruri ihtiyaçlarda, güvenlik önlemleri alınmak kaydıyla yalnız yolculuk yapmak caizdir.
Günümüzde ulaşım araçlarının gelişmesi, güvenlik kameraları, telefon iletişimi gibi imkanlar bu konuda kolaylık sağlamaktadır. Bu nedenle, eğer yolculuk güvenli bir ortamda gerçekleşiyorsa ve kişi kendini koruyabiliyorsa, mahrem olmadan seyahat etmekten kaçınmakla beraber zorunlu hallerde yapılabilir. Ailenizle iletişimde kalmak, yolculuk öncesi ve sonrası haber vermek gibi tedbirler alınmalıdır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde 48 mil mesafeden uzun yolculuklarda mahrem refakatçi şartı aranır. Maliki mezhebinde ise bu konuda biraz daha esneklik vardır ve kadınların güvenlik şartıyla yalnız seyahat etmeleri caiz görülür. Diyanet İşleri Başkanlığı da kadınların eğitim gibi zaruri ihtiyaçlarında mahrem olmadan seyahat etmelerine kolaylık gösterilmesini tavsiye etmektedir.
Sonuç
Özetle, ilim öğrenmek için şehir dışına çıkmanız meşru ve önemli bir ihtiyaçtır. İlk yolculukta mahrem refakatçi ile gitmeniz güzel bir uygulamadır. Sonraki yolculuklarda ise mümkünse mahrem refakatçi ile seyahat edin, ancak zorunlu hallerde ve güvenlik tedbirleri alınarak yalnız yolculuk yapmanız Hanefi mezhebine göre caizdir. Ailenizle iletişimi koparmayın ve tedbirli olun.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
