Bir İşte Elde Edilen Başarı Sebebiyle Hediye Almak
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm değerli hocam ben bir yerde şöyle bir şey duydum efendimiz kişiye konumu (mevkisi) itibariyle verilen hediyenin o kişi için uygun olmadığını belirtmiş yani o kişi eğer o konumda olmasaydı o hediye ona verilmeyecekse yani hediyeyi ona bulunduğu konum kazandırıyorsa hediyeyi kabul etmemesini telkin etmiş. Hocam ben de ilkokuldan sonra bir iş adamı bana bulunduğum semtte okul kazandığım için çeyrek altın vermişti bu caiz olur mu? ALLAH’A emanet olun."
Açıklama
Bir kişi, sahip olduğu mevki veya konum nedeniyle hediye alabilir. Ancak İslam hukukunda, bu tür hediyelerin kabulüyle ilgili bazı ölçütler ve sınırlar vardır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimseye sadece makamı veya konumu nedeniyle verilen hediye, eğer o kişi o makamda olmasaydı hediye verilmezse, bu hediye kabul edilmemelidir. Ancak şahsi başarı sonucu verilen hediyeler caizdir ve kabul edilebilir.
Deliller
Hz. Peygamber (s.a.v) makam ve mevkiyle ilgili hediye kabulü konusunda şu uyarıyı yapmıştır:
“Bir kimseye, o makamda bulunmasından dolayı hediye verilirse, o hediye ona haramdır.” (Buhari, Edeb 98)
Ayrıca Kur'an-ı Kerim'de, mal ve nimetlerin helal yollardan kazanılması ve haksız kazançtan kaçınılması emredilmiştir:
“Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yollarla yemeyin, ancak karşılıklı rızaya dayanan ticaret olsun.” (Nisa, 4/29)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, burada önemli olan hediyenin sebebidir. Eğer size verilen çeyrek altın, okul kazanmanız gibi şahsi bir başarı nedeniyle verilmişse, bu hediye caizdir. Çünkü bu durumda hediye, sizin şahsi başarınızın takdiri olarak verilmiştir, makam veya konumunuzun sonucu değildir.
Ancak bir iş adamının size, sadece bulunduğunuz semtteki konumunuzdan dolayı (örneğin o semtin önde gelen bir kişisi olduğunuz için) hediye vermesi durumunda, bu hediye kabul edilmemelidir. Çünkü bu, makam veya mevkiye dayalı bir hediye olur ve Peygamber Efendimiz (s.a.v) bu tür hediyeleri yasaklamıştır.
Günümüzde de bu prensip geçerlidir. Örneğin, resmi bir görevde olan birine makamından dolayı hediye verilmesi uygun değildir. Ancak kişisel başarılar, özel günler veya sevgi ve saygı ifadesi olarak verilen hediyeler helaldir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de makam sebebiyle verilen hediyelerin kabul edilmemesi esastır. Malikiler ise bu konuda biraz daha ihtiyatlıdır ancak genel prensip aynıdır.
Sonuç
Özetle, ilkokul sonrası okul kazanmanız sebebiyle size verilen çeyrek altın caizdir. Hediyenin sebebi makam veya mevki değil, sizin şahsi başarınızdır. Bu tür hediyeleri rahatlıkla kabul edebilirsiniz.
