Bildiklerimi Aktaramamaktan Dolayı Ahirette Mesul Olur muyum?
Sorunun Detayı
"Hocam ben 28 yaşındayım. İki kızım var, evliyim. Ben sürekli sizin sohbetlerinizi dinliyorum, fetvalarınızı okuyorum. Allah razı olsun çok istifade ediyorum. Benim sorum çok unutkanım. Sabah dinlediğimi akşama unutuyorum. Tv izlememeye çalışıyorum. Şüpheli gıdalardan olabildiğince yememeye çalışıyorum. (marketimiz var orda bekliyorum. nefsimle çok mücadele ediyorum) Hastanede bütün tahlillerimi yaptırdım, unutkanlığımla alakalı hiçbir sorunum çıkmadı. Çevremde namaza başlamak isteyen, Kur’an’ı Kerim’i öğrenmek isteyen komşularım var, elimden geldiğince onlara yardımcı olmaya çalışıyorum. Dinlediğim sohbetleri paylaşmak ve bildiklerimi onlara aktarmak istiyorum fakat unutkanlığım yüzünden yanlış bilgi aktarmaktan korkuyorum. Bu konuda çok tedirginim hocam, ahirette mesul olur muyum, bildiğim halde bilmeyen komşularıma aktaramadığım için ahirette davacı olurlar mı? Çokça salavat getiriyorum fakat sizinde önerebileceğiniz bir yol veya bir dua var mı? Allah sizden razı olsun, dualarınızı eksik etmeyin ne olur."
Açıklama
Değerli Müslüman, bildiklerinizi başkalarına aktaramamak ve unutkanlık, insanın gayret ettiği halde yaşadığı zorluklardandır. Bu durumun ahirette sorumluluğa etkisi, İslam hukukunda niyet ve imkan ölçüsünde değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimse bildiği dini bilgileri başkalarına aktarmak ister ve gayret gösterir ancak unutkanlık veya başka engeller nedeniyle bunu yapamazsa, bu durumda sorumlu tutulmaz. Sorumluluk, bilerek ve isteyerek ihmalkar davranmakla ilgilidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah, kullarından ancak güçlerinin yettiği kadar sorumluluk bekler:
"Allah, hiçbir kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez." (Bakara, 2/286)
Hz. Peygamber (sav) de şöyle buyurmuştur:
"Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız, müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz." (Buhari, Rikak 1)
Bu hadis, dini sorumluluklarda kolaylık ve niyetin önemini vurgular.
Detaylı Açıklama
Unutkanlık, özellikle modern hayatın stresi ve yoğunluğu içinde sıkça karşılaşılan bir durumdur. Siz, bildiklerinizi başkalarına aktarmak için gayret ediyor, çevrenize yardımcı olmaya çalışıyorsunuz. Bu niyet ve çaba, Allah katında değerlidir. Unutkanlık gibi kontrolünüz dışındaki sebeplerden dolayı eksik kalmanız, sorumluluğunuzu ortadan kaldırır.
Bu durumda yapılacak en güzel şey, bildiklerinizi yazılı hale getirmek, not almak veya güvenilir kaynaklardan teyit ederek paylaşmaktır. Böylece hem kendinizi hem de çevrenizi korumuş olursunuz. Ayrıca, Allah'tan hafıza ve anlayış için dua etmek çok önemlidir. Peygamber Efendimiz (sav) şöyle dua etmiştir:
"Allah’ım! Kalbimi sabit kıl." (Tirmizi, Daavat 102)
Salavat getirmeye devam etmek, Allah’ın rahmetini ve kolaylığını istemek de manevi destek sağlar.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde, kişinin niyet ve imkanları ölçüsünde sorumlu tutulacağını ifade eder. Şafii, Malikî ve Hanbelî mezheplerinde de unutkanlık veya engel durumunda sorumluluğun hafiflediği kabul edilir.
Sonuç
Unutkanlık sebebiyle bildiklerinizi aktaramamak sizi ahirette sorumlu kılmaz. Gayretiniz ve niyetiniz önemlidir. Not almak, güvenilir kaynaklara başvurmak ve Allah’tan hafıza için dua etmek en güzel yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
