Beslenen hayvanların zekâtı nasıl hesaplanır?
Sorunun Detayı
"Bir akrabamızın yüz elliye yakın koyunu var. Bunların zekâtını hesaplayacağız ama koyunların yarısına yakını besi için diğer kalanı da belirli zamanlarda ticaret için satılıyor. Koyunların zekâtını nasıl hesaplamamız lazım değerli hocamız normal hayvan zekâtı olarak mı ticaret malı zekâtı olarak mı? Satılan hayvanların sayısı hep aynı olmayabiliyor. Bir kaç hocaya sorduk tatmin edici bir cevap alamadık. Bilgilendirirseniz memnun oluruz. Allah sizden razı olsun."
Açıklama
Beslenen hayvanların zekâtı, İslam hukukunda hem ticaret malı hem de hayvan zekâtı kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle, hayvanların kullanım amacına göre zekât hesaplaması farklılık gösterir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, koyunların zekâtı, hayvanların niteliğine ve kullanım amacına göre belirlenir. Eğer koyunlar ticaret amacıyla alınıp satılıyorsa, bunlar ticaret malı sayılır ve ticaret malı zekâtı verilir. Besi için tutulan koyunlar ise hayvan zekâtına tabidir. Dolayısıyla, koyunlar iki gruba ayrılarak ayrı ayrı zekât hesaplanmalıdır.
Deliller
Kur'an'da zekâtın farz oluşu ve malların temizlenmesi emredilir:
“Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin...” (Bakara, 2/43)
Hadislerde ise ticaret mallarının ve hayvanların zekâtı ayrı ayrı zikredilir. Peygamber Efendimiz (sav) hayvan zekâtını belirli nisap ve miktarlarda vermeyi emretmiştir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, koyunlarınızın yarısına yakını besi için tutuluyor ve diğer kısmı ticaret amaçlı satılıyorsa, zekât hesaplaması şu şekilde yapılmalıdır:
- Besi için tutulan koyunlar: Bunlar hayvan zekâtına tabidir. Nisap miktarı 40 koyundur. 40 koyundan sonra 40-120 arası ise 1 koyun, 121-200 arası 2 koyun, 201-399 arası 3 koyun, 400 ve üzeri için 4 koyun zekât verilir.
- Ticaret için tutulan koyunlar: Bunlar ticaret malı sayılır. Ticaret malının zekâtı ise malın değerinin %2,5’u (yani 40’ta 1’i) olarak hesaplanır. Burada önemli olan, ticaret malının değerinin belirlenmesi ve her yıl üzerinden zekâtın verilmesidir.
Satılan koyunların sayısı değişken ise, ticaret malı olarak değerlendirilen koyunların yıl içindeki ortalama sayısı veya yıl sonundaki mevcut sayısı üzerinden değer tespiti yapılabilir. Bu konuda kolaylık sağlamak için yıl sonunda mevcut olan ticaret malı koyunların değeri üzerinden zekât hesaplanması yaygın ve pratik bir yöntemdir.
Bu ayrım, İslam hukukunda malların niteliğine göre zekâtın farklı şekillerde verilmesi prensibine uygundur. Böylece hem hayvan zekâtı hem de ticaret zekâtı doğru şekilde yerine getirilmiş olur.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer şekilde hayvan zekâtı ve ticaret malı zekâtı ayrımı yapılır. Ancak bazı alimler, ticaret amaçlı besi hayvanlarının tamamını ticaret malı sayabilir. Bu durumda tüm koyunlar için ticaret malı zekâtı verilir. Hanefi mezhebi ise kullanım amacına göre ayırmayı tercih eder.
Sonuç
Koyunlarınızı kullanım amacına göre iki gruba ayırarak, besi için olanlar hayvan zekâtı, ticaret için olanlar ise ticaret malı zekâtı olarak hesaplanmalıdır. Böylece zekât ibadetinizi hem Kur'an ve sünnete uygun hem de adil şekilde yerine getirmiş olursunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
