Bayanların Dolmuştaki Tutumu
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Tesettürlü (çarşaf ) bir kardeşimizin dolmuşlarda bir erkeğin yanına oturması mı doğru yoksa ayakta durması mı? Ayakta erkekler ileri geri geçerken dokunma sürtünme oluyor. İkinci sorum bot giyen bir genç kız eteğini biraz yukarı çekebilir mi? 3.sorum cuma akşamı Yasin okumanın delili ya da hükmü nedir? 4.sorum Efendimiz sav annelerimize r.anhuma biriniz haksız olarak Ali’nin r.anh karşısına çıkacaksınız diye bir hadis var mı?"
Açıklama
Bu soruda dolmuşta tesettürlü bayanların erkeklerle oturma veya ayakta durma durumu, genç kızların eteğini yukarı çekme meselesi, cuma akşamı Yasin okunmasının hükmü ve Efendimiz (sav) ile ilgili bir hadis sorgulanmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, tesettürlü bayanların dolmuşta erkeklerin yanına oturması caiz olmakla beraber mahremiyet ve edep kurallarına dikkat edilmelidir. Eteğin yukarı çekilmesi ise mahremiyet sınırlarını aşmamak kaydıyla uygun değildir. Cuma akşamı Yasin okunması sünnet ve sevaplı bir ameldir. Bahsedilen hadis konusunda ise güvenilir hadis kaynaklarında böyle bir rivayet bulunmamaktadır.
Deliller
Mahremiyet ve edep konusundaki temel delil Kur'an-ı Kerim'den gelmektedir:
"Mümin erkeklere söyle: Gözlerini haramdan sakınsınlar, ırzlarını korusunlar..." (Nur Suresi, 24:30)
Hz. Peygamber (sav) de hanımların mahremiyetine önem vermiştir:
"Kadınların mahremiyetini koruyunuz." (Tirmizi, Edeb, 11)
Cuma akşamı Yasin okunması konusunda Peygamber Efendimiz'in hadisleri doğrudan olmamakla beraber, Kur'an tilavetinin sevabı ve toplu duaların fazileti genel olarak kabul edilir.
Detaylı Açıklama
1. Dolmuşta bayanların erkeklerin yanına oturması Hanefi mezhebine göre mekân müsaitse ve mahremiyet kurallarına riayet edilirse caizdir. Ancak erkeklerin sıkça geçtiği, temasın kaçınılmaz olduğu yerlerde bayanların ayakta durması daha uygun olabilir. Bu, hem edep hem de fitneden korunma açısından önemlidir.
2. Eteğin yukarı çekilmesi, özellikle bot giyildiğinde, diz ve alt kısmın kapanması gerekir. Etek yukarı çekilirse mahremiyet zedelenebilir. Hanefi mezhebi, örtünmenin vücut hatlarını belli etmeyecek şekilde olmasını emreder. Bu nedenle eteğin yukarı çekilmemesi tavsiye edilir.
3. Cuma akşamı Yasin okunması, özellikle toplu halde yapılması, sevaplı bir ibadettir. Kur'an tilaveti her zaman faziletlidir. Bu uygulama, ümmet arasında yaygın ve güzel bir sünnet halini almıştır.
4. "Biriniz haksız olarak Ali’nin karşısına çıkacaksınız" şeklinde bir hadis güvenilir kaynaklarda bulunmamaktadır. Bu tür ifadeler dikkatle değerlendirilmelidir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde mahremiyet ve edep ön plandadır. Bazı alimler, toplu taşıma araçlarında kadınların erkeklerin yanına oturmaması yönünde daha hassas davranılmasını önerirler. Maliki mezhebi de örtünme ve mahremiyet konusunda titizdir.
Sonuç
Değerli Müslüman kardeşim, dolmuşta mahremiyet ve edep kurallarına dikkat ederek oturabilir veya ayakta durabilirsiniz. Eteğinizi mahremiyet sınırları içinde tutunuz. Cuma akşamı Yasin okumak sevaplıdır. Hadis konusunda ise güvenilir kaynaklara itibar ediniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
