Başkasının örmek için verdiği iplerden arta kalan bize helal midir?
Sorunun Detayı
"Hocam bizim örme atölyemiz var. İpi başkası veriyor biz örüyoruz. İş sonunda ürünü teslim ettiğimizde elimizde bir miktar ip kaldığı olabiliyor. Yıl sonunda da bu artan ipler belli bir yekûn tutabiliyor. Bu bize helal olur mu?"
Açıklama
Başkasının verdiği iplerle örme işi yapan kişinin, iş sonunda artan ipleri kullanması veya sahiplenmesi helal midir sorusu, mülkiyet ve emanet hukuku açısından önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, başkasına ait olan ve iş için verilen iplerin artan kısmı, sahibinin izni olmadan kullanılamaz veya sahiplenilemez. Bu ipler, emanet hükmündedir ve sahibine iade edilmesi gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de mülkiyet hakkına ve emanete riayet edilmesine vurgu yapılmıştır:
"Ey iman edenler! Emanetleri ehline verin ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmedin." (Nisa Suresi, 4/58)
"Allah size emanetleri ehline vermenizi emrediyor." (Nisa Suresi, 4/58)
Hz. Peygamber (s.a.v) de emanetin sahibine iade edilmesini emretmiştir:
"Emanete hıyanet eden bizden değildir." (Buhari, Emanet 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, başkasına ait ipler iş için verilmişse, bu ipler emanet sayılır. İş sonunda artan ipler de sahibine ait maldır. Bu nedenle, artan ipleri sahibine iade etmek veya onun izni olmadan kullanmamak gerekir. Eğer iplerin sahibi, artan ipleri size bırakmayı açıkça ifade ederse, o zaman helal olur. Ancak böyle bir izin yoksa, ipleri kullanmak veya satmak caiz değildir.
Günümüzde iş ilişkilerinde bu tür durumlar sıkça yaşanabilir. İşveren veya ip veren kişi ile açık ve yazılı bir anlaşma yapmak, hak ve sorumlulukların netleşmesini sağlar. Böylece artan iplerin mülkiyeti konusunda ihtilaf çıkmaz. Ayrıca, artan ipleri sahibine iade etmek veya onun onayını almak, İslam ahlakına uygun davranış olacaktır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak emanetin sahibine iade edilmesi gerektiği konusunda ittifak halindedir. Ancak bazı durumlarda, örneğin işverenin artan malı işçiye bırakması halinde, bu mal işçinin helal malı olur. Bu, taraflar arasındaki anlaşmaya bağlıdır.
Sonuç
Başkasına ait iplerden artanlar, sahibinin izni olmadan kullanılamaz. İzin alınmadan sahiplenmek caiz değildir. İş ilişkilerinde açık anlaşma yaparak bu tür durumları çözmek en doğrusudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
