Başkasının Faizle Alıp Verdiği Mal Kullanılabilir mi?
Sorunun Detayı
"Hocam ben ve eşim çalışıyoruz. Çocuğumuz var ve her sabah anneanneye bırakmamız gerekiyor. Dolmuş, otobüs gibi imkanlar da yok bulunduğumuz mekanda, aracımız da yok. Faizsiz yolla almak için uğraştık, katılım bankalarına ve diğer yollara başvurduk fakat olmadı. Kardeşim de ben kredi çeker alırım, araç benim olur ama kullanmanız için size veririm dedi. Ve kardeşimin bir kredisi var onun anapara borcu kalmış onu da siz ödeyin ödeşelim dedi. Benim kafama pek yatmıyor. Sonuçta yine faiz dediğimiz kurumların parasını kullanmış oluyoruz. Bir müslüman üzümü yiyorsa bağını da sormak zorunda değil midir hocam? Eşim benim kadar karşı değil faize (Allah ıslah etsin). Fakat benim içim içimi yiyor, diyorum ki yağmurda çamurda çocuğumla ıslanayım ama o faiz belasına bulaşmayayım. Çok üzülüyorum hocam. Bende Allah'a peygambere savaş açacak güç yok! Ama bunu onlara anlatmakta güçlük çekiyorum."
Açıklama
Faizle alınan mal veya aracın kullanımı, İslam hukukunda hassasiyetle ele alınan bir konudur. Müslümanın, haram olan bir şeyden doğrudan veya dolaylı olarak faydalanması caiz midir sorusu gündeme gelir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, başkasının faizle aldığı bir mal veya aracı kullanmak, malın kendisi haram olmadığı sürece ve faizli borçla alındığını bilmekle beraber malın kullanımı doğrudan faize ortaklık veya faiz almak anlamına gelmiyorsa, kullanılması caizdir. Ancak bu konuda hassasiyet ve ihtiyat tavsiye edilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık yasaklar bulunmaktadır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların, 'Alım satım da ancak faiz gibidir' demeleri yüzündendir. Oysa Allah, alım satımı helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2/275)
Ancak burada faizle mal almak ve o malı kullanmak arasında fark vardır. Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz." (Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, faiz haramdır ve ondan kaçınmak esastır. Ancak hayatın zor şartlarında, özellikle çocuk bakımı ve ulaşım gibi zaruri ihtiyaçlarda kolaylık sağlamak da önemlidir. Kardeşinizin faizli krediyle aldığı aracı size vermesi ve sizden anapara borcunu ödemeyi istemesi, doğrudan faiz almak veya vermek anlamına gelmez. Siz aracı kullanıyorsunuz, faizli borcu ödeyen ise kardeşinizdir. Bu durumda sizin sorumluluğunuz, aracın kullanımından doğrudan faiz almak veya vermek değildir.
Yine de bu durum sizi rahatsız ediyorsa, mümkünse borcun faiz kısmını kardeşinizle birlikte konuşarak azaltmaya veya tamamen faizsiz alternatifler bulmaya çalışabilirsiniz. Katılım bankaları ve faizsiz finansman yolları araştırmaya devam etmek önemlidir. Ancak çocuğunuzun güvenliği ve ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmalıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde, faizle alınan malın kendisi haram olmadıkça kullanmanın caiz olduğunu belirtirler. Ancak bazı alimler, faizle alınan malın kullanımı konusunda daha ihtiyatlı davranmayı tavsiye ederler. Bu konuda ihtilaflar bulunmaktadır, ancak genel kanaat, zaruret halinde kullanmanın caiz olduğudur.
Sonuç
Faizle alınan aracı kullanmanız, malın kendisi haram olmadığı sürece Hanefi mezhebine göre caizdir. Ancak kalbinizin rahat etmesi için kardeşinizle bu konuyu açıkça konuşup, mümkünse faizsiz yolları araştırmaya devam etmeniz faydalı olacaktır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
