Bankadaki Paradan Gelen Faizi Hayır Kurumuna Bağışlamak
Sorunun Detayı
"Ben bir yardım kuruluşunda çalışıyorum. Geçen gün biri bir miktar yardımda bulundu. (Allah niyetini kabul etsin) Ekonomik durumunu iyi görünce biraz daha talepte bulunduk, bizi kırmadı ilavede bulundu. Ne kadar verse de bizim ihtiyacımız bitmez zaten fakat bize bir teklifte bulundu; bizim için bankaya kendi hesabına para yatırabileceğini ve buradan gelecek faizin tek kuruşuna dokunmadan bize verebileceğini söyledi. Kendisi restoranlar zincirine sahip ve bankalarla ne kadar içli dışlı bilemiyorum ama en azından harama helale dikkat eden biri, bunu kuruluş olarak da biliyoruz. Önceden yatırılmış paranın faizini getirse alırdık fakat bizzat bizim için yatıracak olması endişelendiriyor. Aylık mutad akarımızın olması, gerçi biz yardım kuruluşuyuz ama ne de olsa biz de buradan maaş alıyoruz. Hocam hem seviniyoruz hem de endişeleniyoruz. Bizi aydınlatır mısınız?"
Açıklama
Bankada bulunan paradan elde edilen faizin İslam'daki hükmü ve bu faizin hayır kurumlarına bağışlanması konusu, günümüz finansal sistemlerinde sıkça karşılaşılan önemli bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) haramdır ve doğrudan tüketilmesi caiz değildir. Ancak, faiz geliri elde edilmişse ve bu gelirden kişinin kendisine helal bir şekilde ulaşma imkanı yoksa, bu parayı hayır kurumlarına bağışlamak caizdir ve hatta sevaplıdır. Faiz geliriyle doğrudan işlem yapmak veya bu parayı kendi ihtiyaçlarınız için kullanmak mekruh veya haramdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık uyarılar bulunmaktadır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların, 'Alım satım da ancak faiz gibidir' demeleri yüzündendir. Oysa Allah, alım satımı helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2:275)
"Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve eğer müminlerseniz, faizi bırakın." (Âl-i İmrân, 3:130)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili kesin yasaklar koymuştur:
"Faiz yediğiniz her şeyin şerrinden Allah'a sığınırım." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, bankada faize giren para ile ilgili durum hassastır. Faiz, İslam'da kesinlikle haram kılınmıştır. Ancak günümüzde birçok insanın banka hesaplarında faiz geliri oluşabilmektedir. Bu faiz gelirini doğrudan almak veya kullanmak caiz değildir. Fakat bu faizden elde edilen parayı hayır kurumlarına vermek, kişinin kendisi için haram olan bir kazancı başkalarının faydasına sunması anlamına gelir ve bu durumda bağış kabul edilir.
Burada önemli olan, faizin doğrudan sizin veya yardım kuruluşunun kazancı olarak değil, sadece bağış olarak alınmasıdır. Yani, size para yatıran kişi, faiz gelirini sizin için bağışlayacağını belirtmişse, bu bağış kabul edilebilir. Ancak bu kişinin parayı sizin adınıza yatırması ve faiz gelirini sizin maaşınız veya kuruluşun giderleri için kullanması uygun değildir.
Bu nedenle, sizin için para yatıracak kişinin niyeti çok önemlidir. Faiz gelirini sadece hayır amaçlı bağış olarak vermesi, sizin de bu parayı sadece hayır işlerinde kullanmanız gerekir. Kuruluş olarak maaşlarınızın faiz gelirinden karşılanması veya bu paranın kuruluşun normal faaliyetlerinde kullanılması uygun olmaz.
Günümüzde faizsiz bankacılık alternatifleri de bulunmaktadır. Mümkünse bu tür hesaplar tercih edilmelidir. Ancak mevcut durumda faiz geliri elde edilmişse, bu gelirin hayır kurumlarına bağışlanması en uygun çözümdür.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak faizin haram olduğu konusunda ittifak halindedir. Ancak bazı çağdaş alimler, faiz gelirinin hayır kurumlarına bağışlanmasının caiz olduğunu özellikle vurgulamaktadır. Hanbeli ve Şafii mezheplerinde de benzer görüşler mevcuttur. Maliki mezhebinde ise faizle ilgili daha katı yaklaşımlar bulunabilir, ancak bağışlama konusunda ihtilaf yoktur.
Sonuç
Sonuç olarak, bankadan elde edilen faizi doğrudan kullanmak caiz değildir. Ancak bu faizi hayır kurumlarına bağışlamak, özellikle sizin durumunuzda, uygun ve sevaplıdır. Bağış yapan kişinin niyeti ve sizin bu parayı sadece hayır işlerinde kullanmanız önemlidir. Böylece hem haramdan uzak durulur hem de ihtiyaç sahiplerine fayda sağlanır.
