Avukat olarak müvekkilimin faizini talep ediyorum, bunun hükmü nedir?
Sorunun Detayı
"Avukatlık yapıyorum. Babam da avukat. Bürodaki diğer avukat işten ayrıldı. Babam işlerle çok ilgilenmediği için tüm iş bana kaldı. Daha öncesinde işleri çok bilmiyordum. Üç küçük çocuğum var, 33 yaşındayım. İşleri öğrenmek beni inanılmaz zorladı ve faizle karşı karşıya da kaldım neticede. İşten ayrılan avukatın başlattığı bir ipotek takibi vardı, takip öncesi faiz de yazmış, takip sonrası faiz de kendiliğinden işlemiş zaten. Bende inanılmaz bir sorumluluk hissi var, elimdeki bir işi tamama erdirmeden gece uyuyamıyorum, hatta hep rüyalarımda görüyorum. Faizi hiç aklıma gelmeden bu işi tamama erdirdik, yer satıldı. Ancak alacak miktarını icra dairesi faizli olarak hesaplıyor. Satıştan önce de müvekkil ile görüştüm, faiz kısımlarını net olarak belirttim; bu rakamları düşün, borçlu ile anlaşacaksanız, faizsiz rakam söyleyin dedim. Müvekkil borçlu ile anlaşamadı, ayrıntılarını bilmiyorum, şimdi yer satıldı, para icraya yattı. İcra faizli hesabı çıkartıp önümüze koyacak. Aynı gün müvekkille görüştüm, alacağınızı alacaksanız faizleri düşüp hesap yapın, gerisini borçluya iade edin dedim. Hem müvekkil şirketin kendi avukatıyla, hem de diğer yetkili ile görüştüm. Ama üç gündür hastayım, yemek yiyemiyorum, rüyalarımdan çıkmıyor, çocuklarım perişan oldu. Bugün tekrar müvekkile mail attım, faizleri düşün alacağınızı öyle alın diye. Bilmiyorum, bu işe aracılık etmiş olmak beni çok yıprattı. Arabama kasko yapmam, kredi kartlarımı kapattım caiz değil diye, uzak durmaya çalışıyorum kendi hayatımda bu tarz şeylerden. Ama bu durumla karşı karşıya kalmak, bu avukatlık işi beni mahvetti. İşi de bırakamam, babamın işyeri ve o 65 yaşında. Müvekkil şirket bu faiz kısmını iade etmez ise bundan ben sorumlu muyum? Vekâlet ücretini ise babama söyleyeceğim, faizli kısmını kesip faizsiz alacak üzerinden yeni bir vekâlet ücreti hesaplayıp gerisini borçluya iade etsin diye. Ben kendi evime hiç sokamam, rüyalarımdan çıkmaz. Ben imamhatipliyim, müslümanım ama bu hukuk şartlarına göre haramsız bu işi nasıl yapacağım bilmiyorum."
Açıklama
Faiz (riba) İslam'da kesinlikle haram kılınmış bir kazanç türüdür. Müvekkilinizin alacağı içinde faiz varsa, bu durumun hukuki ve dini boyutları ayrı değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz kesinlikle haramdır ve alınması caiz değildir. Müvekkilinizin alacağı içinde faiz varsa, bu faiz kısmı iade edilmeli veya faizsiz şekilde hesaplanmalıdır. Avukat olarak, faizli alacak talep etmekten kaçınmak gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık yasaklar bulunmaktadır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların 'Alım satım da ancak faiz gibidir' demeleri yüzündendir. Oysa Allah, alım satımı helal kılmış, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2:275)
"Ey iman edenler! Faizi kat kat artırarak yemeyin ve Allah'tan korkun ki kurtuluşa eresiniz." (Âl-i İmrân, 3:130)
Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili kesin uyarılarda bulunmuştur:
"Faiz yediğiniz müddetçe namazınız kabul olmaz." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, avukatlık mesleği zorludur ve sorumluluklarınız ağırdır. Ancak İslam'ın faiz yasağı çok nettir. Müvekkilinizin alacağı faizli ise, bu faiz kısmını talep etmek ve almak caiz değildir. Hukuki sistemde faiz işlemiş olabilir, ancak siz avukat olarak bu haram kazancı talep etmekten kaçınmalısınız. Müvekkilinize faizsiz alacağı hesaplayıp ona göre ödeme yapılmasını tavsiye etmeniz doğru bir yaklaşımdır. Müvekkil faiz kısmını iade etmezse, sizin doğrudan sorumluluğunuz olmaz; ancak bu konuda hassas davranmak ve müvekkilinizi uyarmak sizin görevlerinizdendir.
Vekâlet ücretinizi faizli alacak üzerinden değil, faizsiz alacak üzerinden hesaplamak ve fazla olanı iade etmek de İslam ahlakına uygundur. Bu şekilde hem mesleki hem de dini sorumluluğunuzu yerine getirmiş olursunuz. Kendi hayatınızda faizden uzak durmanız güzel bir tutumdur; bu hassasiyetinizi mesleğinizde de korumanız önemlidir.
Bu tür durumlarda, işlerinizi kolaylaştırmak için müvekkilinizle açık ve samimi iletişim kurmanız, faizli alacak kısmını netleştirip ona göre hareket etmeniz faydalı olacaktır. Ayrıca, manevi sıkıntılarınızı hafifletmek için ibadetlerinize devam etmek ve Allah'a yönelmek ruhen destek sağlar.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de faiz konusunda Hanefi mezhebiyle aynı görüştedir; faiz haramdır ve alınması caiz değildir. Ancak bazı çağdaş hukukçular, devletin uyguladığı faizler konusunda farklı değerlendirmeler yapabilmektedir. Fakat bireysel olarak faiz talep etmek İslam açısından sakıncalıdır.
Sonuç
Müvekkilinizin alacağındaki faiz kısmını talep etmeyiniz, faizsiz alacak üzerinden işlem yapınız. Vekâlet ücretinizi de buna göre belirleyip, fazla olanı iade ediniz. Bu şekilde hem mesleki hem dini sorumluluğunuzu yerine getirmiş olursunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
