Avukat OIarak Bankanın İşlerini Yürütmek
Sorunun Detayı
"Selamun Aleykum muhterem hocam. Ben Nevsehir ilinde yaklasık 7 senedir avukatlık yapıyorum. 3 ay öncesine kadar da faizle muamele yaptığı aleni olan bir bankanın işlerini yürütmekteydim. Yani o bankanın icra takibine düşmüş olan alacaklarının tahsili için çalışmaktaydım. Bu işlemlerden kazandığımız meblağların yaklaşık %80'i asıl alacağa, kalan %20'si de faize bağlıydı. Elhamdulillah bu bankanın avukatlığını Allah rızası ve korkusu sebebiyle terkettim. Size sorum şu olacak; Banka avukatlığından elde ettiğimiz kazancın %80'inin faizden değil de asıl alacak tahsilinden kaynaklanıyor olması kazancın bu kısmını helal kılar mı? Yoksa bu bankanın her tür kazancı (asıl alacak da dahil) haram mıdır?"
Açıklama
Bankaların faizle işlem yapması sebebiyle, bu tür kurumların işlerini yürütmek ve onlardan kazanç elde etmek İslam hukukunda önemli bir meseledir. Burada asıl soru, faizle karışık bir işten elde edilen kazancın helal olup olmadığıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır. Faizle uğraşan bir bankanın işlerini yürütmek, özellikle faizden doğrudan pay almak, caiz değildir. Ancak, asıl alacak tahsilinden elde edilen kazancın helalliği konusunda ihtilaflar vardır. Genel olarak, faizle karışık bir işten elde edilen kazancın tamamı haram kabul edilir; ancak sadece faiz kısmı ayrıştırılabilirse, o kısmın haramlığı geçerlidir. Fakat pratikte bu ayrım zor olduğundan, bu tür işlerden elde edilen kazancın tamamından sakınmak daha uygundur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık yasaklar vardır:
"Faizi kat kat artıranlar, ancak şeytanın çarptığı kimselerdir. Onların azabı pek şiddetlidir." (Âl-i İmrân, 3/130)
"Ey iman edenler! Faizi kat kat artırarak yemeyin ve Allah'a karşı gelmekten sakının ki kurtuluşa eresiniz." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şu uyarıyı yapmıştır:
"Faiz yediğiniz sürece savaş halindesiniz." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, faizle uğraşan bir kurumun işlerini yürütmek, özellikle faizden pay almak, İslam'ın faiz yasağına aykırıdır. Faiz, Kur'an ve Sünnet'te açıkça haram kılınmıştır. Bankaların işlemlerinde asıl alacak ve faiz genellikle iç içedir ve ayrıştırılması zordur. Bu nedenle, sadece asıl alacak kısmından elde edilen kazancın helal olduğunu söylemek kolay değildir.
Senin durumunda, asıl alacak tahsilinden elde edilen kazancın %80 olduğu belirtilmiş. Ancak bu, faizle bağlantılı işlemlerden tamamen bağımsız değildir. Çünkü bankanın genel işleyişi faiz üzerine kuruludur ve bu işlerin tamamı faizle bağlantılıdır. Bu yüzden, bu tür işlerden elde edilen kazancın tamamından sakınmak, İslam'ın faiz yasağına uygun hareket etmektir.
Bu noktada, Allah rızası için bu işi bırakman doğru ve takdire şayandır. Bundan sonra, helal kazanç için faizle bağlantısı olmayan işlerde çalışman daha uygundur. Ayrıca, geçmişte elde edilen kazançla ilgili olarak, niyet ve durum göz önünde bulundurulur; ancak bundan sonra benzer durumlara düşmemek önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de faiz yasağında Hanefi mezhebi ile aynıdır. Ancak bazı alimler, faizle karışık işlerde sadece faiz kısmının haram olduğunu, asıl alacak kısmının helal olabileceğini belirtmişlerdir. Fakat bu görüşler genellikle ayrımın mümkün olduğu durumlar için geçerlidir ve pratikte uygulanması zordur.
Sonuç
Faizle bağlantılı bir bankanın işlerini yürütmekten ve bu işlerden kazanç sağlamaktan kaçınmak gerekir. Asıl alacak tahsilinden elde edilen kazancın helalliği konusunda ihtilaf olsa da, bu tür işlerden tamamen uzak durmak en güvenli yoldur. Allah yolunda helal kazanç peşinde olmanız hayırlı ve sevaptır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
