Arsanın Zekâtı
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm Sayın Nurettin Yıldız hocam. Yatırım amacıyla ve belki de ev yapmak için 2005 yılında 13000 TL ye aldığım arsayı 2012 Kasım ayında 75000 TL bedel ile sattım. Sayın hocam zekâtımı nasıl hesaplamalıyım. Çok çeşitli cevaplar aldım, kafam karıştı. Her sene 13000 TL üzerinden mi? Yoksa son satış bedeli 75000 TL üzerinden bir kere mi? Ya da başka şekilde mi?Sayın hocam cevap verirseniz çok mutlu olurum. Allah-u Teâlâ sizlerden razı olsun."
Açıklama
Arsa gibi gayrimenkul malların zekâtı, İslam fıkhında belirli şartlara göre hesaplanır ve bu konuda farklı görüşler bulunmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, yatırım amacıyla alınan arsa gibi taşınmaz malların kendisi üzerinden zekât farz değildir. Ancak, bu arsa satılıp elde edilen para üzerinden zekât verilmesi gerekir. Yani, arsanın satın alındığı fiyat değil, satış bedeli üzerinden zekât hesaplanır ve her yıl bu nakit üzerinden zekât verilmelidir.
Deliller
Kur'an'da zekâtın malın belirli bir kısmından verilmesi emredilir:
"Mallarınızda, onda bir nisabına ulaşanlardan zekât verin." (Bakara, 2/267)
Hz. Peygamber (s.a.v) de zekâtın malın üzerinden verilmesini emretmiştir. Gayrimenkulün kendisi zekâtlık mal sayılmaz, ancak onun satışından elde edilen para zekât kapsamındadır.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, arsanız yatırım amacıyla alınmış ve yıllarca bekletilmiş ise, bu arsanın kendisi zekât vermeye tabi değildir. Çünkü Hanefi mezhebine göre, tarım ürünleri, hayvanlar ve ticaret malları gibi zekâtlık mallar arasında taşınmazlar yer almaz. Ancak arsa satıldığında, satıştan elde edilen para zekât vermeye tabi olur. Bu paranın üzerinden her yıl, yani bir yıl dolduğunda ve nisab miktarına ulaştığında %2,5 oranında zekât vermeniz gerekir.
Örneğin, 2012 yılında 75.000 TL'ye sattığınız arsanın parası elinize geçtiğinde, o yılın üzerinden bir yıl geçtiğinde ve bu miktar nisabın üzerindeyse (nisab, yaklaşık 85 gram altın değerindedir), %2,5 zekât vermelisiniz. Eğer parayı harcamadıysanız veya başka yatırımlara çevirmediyseniz, her yıl bu paranın üzerinden zekât hesaplanır. Satın alma fiyatı değil, eldeki mevcut para üzerinden zekât hesaplanır.
Bu durumda, 2005 yılındaki 13.000 TL değil, 2012 yılındaki 75.000 TL ve sonrasında elinizde kalan para üzerinden zekât hesaplanır. Eğer arsa satılmadıysa ve sadece bekletiliyorsa, zekât gerekmez.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer görüşler hakimdir. Şafii ve Maliki mezheplerinde de gayrimenkulün kendisinden zekât alınmaz, ancak satışından elde edilen para zekât kapsamındadır. Hanbeli mezhebinde ise bazı durumlarda ticaret amacıyla alınan mallar arasında değerlendirilip farklı uygulamalar olabilir ama genel olarak satıştan elde edilen para üzerinden zekât verilir.
Sonuç
Özetle, arsanızın satın alma fiyatı üzerinden değil, satış bedeli üzerinden elde ettiğiniz para üzerinden her yıl zekât vermelisiniz. Satış gerçekleşmeden arsanız için zekât gerekmez. Bu şekilde hesaplama yapmanız, İslam fıkhının esaslarına uygun olacaktır.
