Anneye bakmak
Sorunun Detayı
"Hocam biz iki kız, iki erkek 4 kardeşiz. Babamız öldü. Annemiz sırayla yanımızda kalıyor. Babamdan kalma dükkan kiralarını, annemin hissesini verdikten sonra, erkek kardeşler 'iki', biz 'bir' olarak alıyoruz. Annemin maaşı var. O benim ve ablamın yanında kalırken maaşını pek harcamıyor. Biz istesek verir mi bilmem. Ama ayıp olur diye istemiyoruz. Genellikle parayı erkek kardeşime veriyor. Bizim yanımızda rahat ettiği için bizde kalmak istiyor. Eşim de söylemiyor ama parayı bize harcamadığı için kırılıyor. Belki de bir daha gelmesine izin vermeyecek. Ben annemin parasını harcayabilir miyim? O, paradan da fazla anlamıyor aslında. Ondan izinsiz harcayabilir miyim? Maaşı benim yanımda iken ben çekiyorum zaten."
Açıklama
Anneye bakmak, İslam'da çocukların en önemli sorumluluklarından biridir. Anne, babanın vefatından sonra maddi ve manevi olarak korunmalı, ihtiyaçları karşılanmalıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, anneye bakmak ve onun ihtiyaçlarını karşılamak evlatların farz-ı kifaye (toplumsal sorumluluk) yükümlülüğüdür. Annenin malı kendisine aittir ve izinsiz harcanması caiz değildir. Ancak anne, malını evlatlarından dilediğine verebilir. Evlatlar, annelerinin rızası olmadan maaşını veya malını kullanamazlar.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de anne babaya iyilikle davranmak emredilmiştir:
"Rabbin, yalnızca O'na ibadet etmenizi ve anne babaya iyilik yapmanızı emretti." (Kur'an, Lokman Suresi, 31:14)
Hz. Peygamber (s.a.v) de annelere iyi davranmayı şöyle vurgulamıştır:
"Cennet annelerin ayakları altındadır." (Hadis, Nesaî)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, annenizin maaşı ve malı onun hakkıdır. Sizler annelerinizin yanında kalırken onun rızası ve izni olmadan maaşını veya malını harcamanız uygun değildir. Annenizin maddi ihtiyaçlarını karşılamak sizin görevinizdir; ancak bu, onun parasını izinsiz kullanmak anlamına gelmez. Annenizin parasını harcamak için mutlaka onun iznini almalısınız. Eğer anne parayı size vermek istemiyorsa, onun rızası olmadan harcama yapmak caiz olmaz. Bu durum aile içinde kırgınlıklara yol açabilir, dolayısıyla iletişim ve anlayış çok önemlidir.
Babadan kalan dükkan kiraları ve miras payları konusunda ise, miras hukuku gereği herkes hakkını almalıdır. Erkek ve kız kardeşler arasında miras payları Kur'an ve sünnete göre belirlenmiştir (Nisa Suresi, 4:11). Ancak annenizin maaşı ve malı ayrı bir konudur ve onun tasarrufundadır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer şekilde annenin malının kendi hakkı olduğu, evlatların izinsiz harcama yapamayacağı görüşü hakimdir. Bazı durumlarda annenin akıl sağlığı yerinde değilse veya ihtiyaçları için evlatlar onun malını kullanabilir, ancak bu da genellikle mahkeme kararı veya vasiyetle desteklenir.
Sonuç
Annelerinizin maddi haklarına saygı gösteriniz, izinsiz harcamaktan kaçınınız. Onun ihtiyaçlarını karşılamak için konuşarak ve anlayışla hareket etmek en doğrusudur. Aile içi iletişim ve sevgi, bu tür meselelerde en büyük çözümdür.
