Annem Oruç Fidyesini Oğluna Verebilir mi?
Sorunun Detayı
"Annem oruç tutamıyor. Fidyesini ben oğlu olarak ödeyeceğim. İhtiyaç sahibi olan kardeşime annemin fidyesini verebilir miyim, caiz midir?"
Açıklama
Oruç tutamayan kimseler, yerine fidye vererek oruç borcunu ödeyebilirler. Fidye, ihtiyaç sahiplerine verilmek üzere verilir ve bu konuda vekalet veya başkasına ödeme yapma durumu gündeme gelir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, oruç fidyesi ihtiyaç sahibi Müslümanlara verilmek şartıyla, fidyenin ödenmesi ve verilmesi caizdir. Fidye, oruç tutamayan kişinin kendisi veya vekili tarafından ödenebilir. Dolayısıyla annenizin fidyesini siz oğlunuz olarak ödeyebilir ve ihtiyaç sahibi olan kardeşinize verebilirsiniz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de oruç tutamayanlar için fidye verilmesi emredilmiştir:
"Kim hasta olur veya yolculukta bulunursa, tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde oruç tutar. Oruç tutmaya gücü yetmeyenler ise, bir yoksulu doyuracak kadar fidye verir." (Bakara, 2/184)
Hz. Peygamber (sav) de şöyle buyurmuştur:
"Oruç tutmaya gücü yetmeyen yaşlı kimse, her gün için bir fidye verir." (Buhari, Savm 37)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, annenizin oruç tutamaması durumunda fidye vermesi gerekir. Fidye, günlük olarak bir yoksulu doyuracak miktarda yiyecek veya onun parasını vermektir. Fidyenin ödenmesi, oruç borcunun kapatılması anlamına gelir. Fidye ödemek için kişinin kendisi bizzat verebilir veya vekil tayin edebilir. Siz oğlunuz olarak annenizin fidyesini ödeyebilirsiniz.
Fidyenin ihtiyaç sahibi bir kardeşinize verilmesi de caizdir, çünkü fidyenin amacı fakir ve muhtaç kimseleri doyurmaktır. Burada önemli olan, fidyenin gerçekten ihtiyaç sahibi birine ulaşmasıdır. Kardeşiniz ihtiyaç sahibi ise, annenizin fidyesini ona vermenizde bir sakınca yoktur.
Günümüzde fidye ödemek için nakit para vermek yaygın olup, bu para ihtiyaç sahiplerine ulaştırılır. Fidye miktarı, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın güncel belirlediği tutarlara göre hesaplanabilir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak fidyenin ihtiyaç sahiplerine verilmesi gerektiğinde ittifak halindedir. Şafii ve Malikî mezheplerinde de fidyenin başkasına verilmesi caizdir. Hanbeli mezhebinde de benzer şekilde fidyenin vekil vasıtasıyla ödenmesi kabul edilir.
Sonuç
Özetle, annenizin oruç fidyesini siz ödeyebilir ve ihtiyaç sahibi olan kardeşinize verebilirsiniz. Fidye, ihtiyaç sahiplerine ulaşması şartıyla başkasına verilmesi caizdir. Bu konuda kolaylaştırıcı olunması, Peygamberimizin "kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız" hadisine uygundur.
