Amirin Emrettiği Gayrı Resmi İş
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Ben özel bir şirkette muhasebeci olarak çalışıyorum. Verilen görev ve emirleri yerine getiriyorum. Fakat bazıları hariç. Fazla fatura fiş gibi evrakları getirip işlememi istiyorlar fakat ben bunu istemiyorum ve işlemiyorum. Bunun yanlış olduğunu ve balini almak istemediğimi söylüyorum. Onlar da: "Biz senin müdürün değil miyiz? Bu görevi biz verdik sorumluluk bize ait." diyorlar. Benim buradaki duruşum nasıl olmalıdır? Bir de bazı hocalar vergi kaçırılmasının günah olmadığını hatta kaçak elektrik kullanmanın öğrenciler açısından sorun olmadığını söylüyorlar. Ama bence bizim sorumluluğumuz, vergileri ve borçları ne olursa olsun ödememiz gerektiğidir. Sonuçta bizim ödemediğimiz bir borç veya vergi, devletin kasasına girmediği için halkın hizmetine sunulan imkanlarda ona göre oluyor. Piyasada kim yaparsa yapsın ben yapmamaktan yanayım ve bu konuda taviz vermeden durmaya çalışıyorum bilgim dahilinde. Size sorum, benim bu konudaki duruşum nasıl olmalı? Vebali, bana bu emri verenlere mi aittir?"
Açıklama
İş yerinde amirin verdiği emirlerin İslam hukukuna uygunluğu ve kişinin bu emirleri yerine getirme sorumluluğu önemli bir meseledir. Özellikle gayrı resmi, yani hukuka ve ahlaka aykırı emirler söz konusu olduğunda, Müslümanın duruşu net olmalıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir müminin haram veya şüpheli olan işleri yapmaması gerekir. Amirin verdiği emirler, eğer İslam hukukuna aykırı ise, bu emirler yerine getirilmez. Kişi, haram işlerde sorumluluğu üstlenmemeli ve bu tür emirleri reddetmelidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah şöyle buyurur:
"Ey iman edenler! Allah'a itaat edin, Peygambere ve sizden olan emir sahiplerine de itaat edin. Eğer bir hususta anlaşmazlığa düşerseniz, onu Allah'a ve Resulüne götürün, eğer Allah'a ve ahiret gününe inanıyorsanız, bu sizin için daha hayırlıdır." (Nisa, 4:59)
Ancak bu itaat, Allah'ın emirlerine aykırı emirler için geçerli değildir. Ayrıca Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur:
"Bir kul, kendisine emredilen bir şeyde itaat ederken, Allah'ın emrine isyan ediyorsa, o itaatten sorumlu olmaz; ama Allah'ın emrine itaat ediyorsa, o itaatten sorumludur." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, iş yerinde amirin verdiği emirler, eğer vergi kaçırmak, usulsüz evrak düzenlemek gibi haram işleri içeriyorsa, bunları yapmak caiz değildir. Bu tür işlere iştirak etmek, hem dini hem de hukuki açıdan sorumluluk doğurur. Kişi, bu tür emirleri reddetmeli ve helal yoldan kazanç elde etmeye devam etmelidir.
Amirin sorumluluğu olsa da, haram bir işte kişinin kendi sorumluluğu vardır. Çünkü İslam'da "Emir sahibinin emri haram ise, itaat yoktur." prensibi geçerlidir. Bu nedenle, sizin duruşunuz doğru ve İslam ahlakına uygundur.
Vergi kaçırmak veya kaçak elektrik kullanmak gibi eylemler, toplumun hakkına tecavüzdür ve bu da haramdır. Devletin topladığı vergiler, toplumun hizmetinde kullanılır. Bu yüzden vergi borcunu ödememek, toplumun hakkını gasp etmek anlamına gelir.
İş yerinde bu tür durumlarla karşılaşan kişi, mümkünse durumu yetkili mercilere bildirmeli, helal yoldan kazanç için çaba göstermeli ve haram işlere alet olmamalıdır. Bu, hem dinî hem de vicdani bir sorumluluktur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak haram işlerde itaat edilmemesi gerektiği görüşündedir. Ancak bazı çağdaş alimler, iş yerinde zor durumda kalınan durumlarda, kişinin haram işlere doğrudan müdahil olmaması şartıyla, sorumluluğun amirde olduğu görüşünü belirtmişlerdir. Fakat bu, haram işlere alet olunması anlamına gelmez.
Sonuç
Sonuç olarak, amirin verdiği gayrı resmi, haram olan işleri yapmamak İslam'ın emridir. Sizin duruşunuz doğrudur ve bu konuda taviz vermemeniz gerekir. Vebal, haram emri verenlere ait olsa da, harama ortak olmamak için siz de sorumluluk bilinciyle hareket etmelisiniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
