Allah’ın “sağ eli” ifadesi mecaz anlamda mıdır?

Açıklama

Allah’ın “sağ eli” ifadesi, Kur'an ve sahih hadislerde geçen bir tabirdir ve bu konuda İslam alimleri arasında farklı yorumlar bulunmaktadır. Bu ifade, Allah’ın zatına dair bir sıfat olarak mı yoksa mecaz anlamda mı kullanıldığı hususu, tevhid ve Allah’ın zatı ile ilgili hassasiyet gerektiren bir konudur.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, Allah’ın “sağ eli” gibi sıfatları, lafzen olduğu gibi kabul edilir ancak bu sıfatların mahiyeti (nasıl olduğu) bilinmez ve benzerlik kurulmaz (te’vil edilmez). Bu, Allah’ın zatına dair sıfatların tevhid esaslarına uygun şekilde, ne inkâr ne de benzetme yapmadan kabul edilmesi anlamına gelir. Yani, Allah’ın sağ eli vardır ancak bu, yaratılmışların sağ eli gibi değildir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de Allah’ın sağ elinden bahseden ayetlerden biri şöyledir:

"Allah, göklerin ve yerin mülkünün sahibidir. O’nun sağ eli üzerindedir. O, her şeye güç yetirendir." (El-Müzzemmil, 73:9)

Sahih hadislerde de Allah’ın sağ eli ifadesi geçer. Örneğin, sorunuzdaki hadiste olduğu gibi:

"Muhakkak ki Allah, kıyamet gününde yeri tutar, gökler de sağ elindedir. Sonra 'Ben Melikim' buyurur." (Buhârî, Müslim)

Detaylı Açıklama

Allah’ın sıfatları hakkında İslam’da iki temel yaklaşım vardır: Te’vil (yorumlama) ve Te’bi̇t (lafzen kabul). Hanefi mezhebi ve birçok muteber alim, Allah’ın sıfatlarını lafzen kabul eder, ancak bu sıfatların mahiyetini bilmediğimizi ve yaratılmışlara benzetemeyeceğimizi belirtir. Bu, Allah’ın zatının benzersiz ve eşsiz olduğunu vurgular.

“Sağ el” ifadesi, kudret, güç ve hükümranlık gibi anlamları da içerir. İnsanların sağ eli genellikle güç ve üstünlükle ilişkilendirildiğinden, bu tabir Allah’ın mutlak kudretini ve hakimiyetini ifade eder. Ancak bu, Allah’ın fiziksel bir eli olduğu anlamına gelmez; çünkü Allah’ın zatı maddi varlıklarla kıyaslanamaz.

Günümüzde bu konuda aşırı te’vil veya aşırı literal yorumlardan kaçınmak gerekir. Allah’ın sıfatlarını olduğu gibi kabul etmek, iman esaslarından biridir. Allah’ın zatı hakkında “nasıl” sorusunu sormak ve benzetme yapmak İslam’da yasaklanmıştır (teşbih ve ta’tilden kaçınma). Bu nedenle, “sağ el” ifadesi, Allah’ın kudret ve hükümranlığını anlatan bir sıfattır ve mecaz olarak da anlaşılabilir, ancak kesinlikle yaratılmış varlıkların sahip olduğu anlamda değildir.

Diğer Görüşler

Şafii ve Malikî mezheplerinde de benzer şekilde, Allah’ın sıfatları lafzen kabul edilir ancak mahiyeti bilinmez. Hanbeli mezhebi ise bazen bu tür sıfatları lafzen alır ve te’vilden kaçınır, ancak mecaz anlamda da yorumlanabilir görüşleri vardır. Bazı çağdaş alimler ise bu ifadeleri mecaz olarak yorumlamayı tercih ederler, ancak bu ihtilaf, Allah’ın zatına dair temel iman esaslarını zedelemez.

Sonuç

Değerli Müslüman, Allah’ın “sağ eli” ifadesi Kur’an ve sahih hadislerde geçen bir sıfattır ve Hanefi mezhebine göre lafzen kabul edilir ancak mahiyeti bilinmez. Bu sıfat, Allah’ın kudret ve hükümranlığını ifade eder, yaratılmışların sahip olduğu anlamda fiziksel bir el değildir. Bu konuda aşırı yorumlardan kaçınmak ve Allah’ın zatına saygı göstermek en doğrusudur.