Allah semada mı?
Sorunun Detayı
""Allah semadadır" demek yanlış mı, eğer yanlışsa bunu diyen mücessimeden mi oluyor?"
Açıklama
Allah'ın mekânı ve mahiyeti insan aklı ile tam olarak kavranamayacak yüce bir konudur. "Allah semadadır" ifadesi, İslam teolojisinde tartışılan ve farklı anlayışlara sahip bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre Allah, zatı ve sıfatlarıyla mekândan münezzehtir, yani mekâna bağlı değildir. Allah'ı semada veya herhangi bir yerde sınırlamak doğru değildir. Bu nedenle "Allah semadadır" ifadesi literal anlamda doğru kabul edilmez. Ancak Allah'ın semada olduğuna dair ifadeler, O'nun azamet ve kudretinin semada tecelli ettiğini ifade eden mecazi anlamda anlaşılabilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah'ın mekândan münezzeh olduğu vurgulanır:
"Gökleri ve yeri yaratan, sonra arşın üzerinde istiva eden (oturan) Allah'tır." (Bakara, 2/255)
Burada "istiva" kelimesi Allah'ın arş üzerinde bulunması anlamında değil, O'nun mutlak hakimiyetini ve kudretini ifade eder. Ayrıca Allah'ın zatının mekâna tabi olmadığına dair genel anlayış vardır:
"O'na hiçbir şey denk değildir, O her şeyi işitir ve görür." (Şura, 42/11)
Hadislerde ise Allah'ın zatının bilinmeyeceği, O'na benzerlik kurulamayacağı belirtilir:
"Allah'a benzer hiçbir şey yoktur." (Müslim)
Detaylı Açıklama
İslam'da Allah'ın zatı, sıfatları ve mekânı insan aklının kavrayışının ötesindedir. Allah'ın semada olduğu ifadesi, bazı mücessime (Allah'ı maddi varlık gibi görenler) tarafından yanlış anlaşılabilir. Ancak Hanefi mezhebi ve diğer dört Sünni mezhep, Allah'ın zatının mekândan münezzeh olduğunu, O'nun eşi ve benzeri olmadığını kabul eder. Bu nedenle Allah'ı semada bir varlık gibi görmek tevhid inancına aykırıdır.
Günümüzde de bu konuda dikkat edilmesi gereken, Allah'ın zatını sınırlamadan, O'nun yüceliğini ve kudretini anlamaya çalışmaktır. Allah'ın semada olması, O'nun kudret ve hükümranlığının semada tecelli etmesi anlamında mecazidir. Allah'ın zatı ise mekândan ve zamandan münezzehtir.
Diğer Görüşler
Hanefi mezhebi dışındaki bazı müceddid ve kelam alimleri de Allah'ın zatının mekândan münezzeh olduğunu vurgular. Ancak bazı mücessime (maddesel varlık olarak Allah'ı görenler) Allah'ı semada bir varlık olarak kabul eder ki bu İslam'ın temel inançlarına aykırıdır.
Sonuç
Değerli Müslüman, Allah'ın zatını semaya veya başka bir mekâna bağlamak doğru değildir. Allah, zatıyla mekândan münezzehtir. "Allah semadadır" ifadesi mecazi anlamda O'nun kudretinin semada tecelli etmesi olarak anlaşılmalıdır. Bu konuda tevhid inancını korumak esastır.
