Alışverişte Malın Fiyatına Pazarlık Payını Ekleyerek Satış Fiyatı Olarak Göstermek
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Hocam ben aracımı bir internet sitesi üzerinden satmak istiyorum, değeri ortalama 30.000 TL gibi görünüyor. Ancak illa ki pazarlık yapılıyor. Ben sitede 31.000 TL’ye satışa çıkarsam zaten pazarlıkla 30.000 TL civarı satarım diye düşünüyorum. Bu alışverişte alıcıyı aldatmış olur muyum?"
Açıklama
Alışverişte malın fiyatına pazarlık payı ekleyerek satışa çıkmak, ticari hayatta sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu uygulamanın İslami açıdan hükmü, alıcıyı aldatıp aldatmama durumuna bağlıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, malın fiyatını pazarlık payı ile artırarak ilan etmek caizdir, eğer bu durum alıcıyı yanıltmak veya aldatmak amacı taşımıyorsa. Yani, fiyatın gerçek değerden yüksek gösterilmesi, alıcının pazarlık yapacağı beklentisiyle yapılıyorsa ve alıcı bu durumu biliyorsa, bu bir aldatma sayılmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ticarette dürüstlük ve hileden kaçınma emredilmiştir:
"Ey iman edenler! Ticarette birbirinizin hakkını yemeyin ve haksız yere mallarınızı başkalarının mallarına katmayın." (Nisa, 4/29)
Hz. Peygamber (s.a.v) de ticarette dürüstlüğü teşvik etmiş, hile ve aldatmayı yasaklamıştır:
"Allah, aldatmayı sevmez." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, aracınızı 31.000 TL olarak ilan edip, pazarlıkla 30.000 TL civarında satmayı planlamanız, eğer alıcılar bu durumun farkında ise ve fiyatın pazarlığa açık olduğu biliniyorsa, bu durum aldatma sayılmaz. Çünkü ticarette fiyatın biraz yüksek tutulması ve pazarlık payı bırakılması yaygın ve kabul edilen bir uygulamadır.
Ancak, fiyatı olduğundan çok daha yüksek gösterip, alıcıyı bu konuda yanıltmak, yani pazarlık yapma niyeti olmadığını gizlemek veya alıcıyı yanlış yönlendirmek İslam’da caiz değildir. Alıcı, fiyatın pazarlığa açık olduğunu veya bu tür fiyatlandırmanın yaygın olduğunu bilmeli, aksi halde bu durum hile sayılır.
Günümüzde internet üzerinden satışlarda fiyatların pazarlığa açık olduğu genellikle ilan metninde belirtilir veya piyasa koşullarından anlaşılır. Bu nedenle, ilanınızda fiyatın pazarlığa açık olduğunu belirtmek, şeffaflık açısından faydalı olur ve aldatma ihtimalini ortadan kaldırır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de fiyatın pazarlığa açık olması durumunda bu uygulama caiz görülür. Malikiler ise daha çok dürüstlük ve aldatmama üzerinde durur, ancak pazarlık payı bırakılmasını da kabul ederler.
Sonuç
Özetle, aracınızı 31.000 TL olarak ilan edip pazarlıkla 30.000 TL civarında satmanız, alıcıyı yanıltmamak ve fiyatın pazarlığa açık olduğunu göstermek şartıyla İslami açıdan uygundur. Şeffaf ve dürüst davranmanız önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
