Akıldan Geçirilen Adak Geçerli midir?
Sorunun Detayı
"Hocam ben uzun süredir düşüncelerimi kontrol edemiyorum. Aklımda sürekli bir söz verme, adak adama dürtüsü var. Aklıma böyle sözler geldiğinde tevbe ediyorum. Ben bu sözleri yerine getiremem diyorum ama içimdeki o ses o kadar bastırıyor ki onunla mücadeleden yoruluyorum. Sonrada acaba aklımdan geçirdiğim sözleri verdim mi, verdimse ne yapacağım kaygısına kapılıyorum. Hocam diyorum ki bunların hepsi vesvese ama bu noktada içimdeki o ses bunların vesvese olmadığını, bilerek, isteyerek verdiğimi söylüyor. Vesvese olduğunu düşünüp rahatlıyorum sonrada ya vesvese değilse deyip tekrar ne yapacağım kaygısına düşüyorum. Hocam aklımızdan geçirdiğimiz sözlerin, adakların hükmü nedir? Bana yardımcı olur musunuz?"
Açıklama
Adak, kişinin Allah'a belirli bir iyilik veya ibadet yapmayı taahhüt etmesidir. Ancak bu taahhüdün geçerli olması için bilinçli ve isteyerek yapılması gerekir. Aklımızdan geçen, istemeden veya zorla oluşan düşünceler adak hükmünde değildir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, akıldan geçip de dil ile ifade edilmeyen veya kalpten kesin bir niyetle bağlanmayan sözler adak sayılmaz. Adak, bilinçli ve isteyerek yapılan bir söz veya niyettir. Bu nedenle, sadece akıldan geçen ve istenmeyen sözler geçerli adak olmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de adakla ilgili açık hüküm vardır:
“Allah’a adaklarınızı yerine getirin.” (Kevser, 108/1)
Bu ayet, adakların bilinçli ve sözlü olarak yapılmasını gerektirir. Ayrıca Peygamber Efendimiz (sav) buyurmuştur:
“Adak, sözle olur.” (İbn Mace, Edeb, 16)
Bu hadis, adakların kalpten ve sözle yapılması gerektiğini belirtir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, aklınızdan geçen ve sizi rahatsız eden bu tür sözler genellikle vesvese olarak değerlendirilir. Vesvese, şeytanın veya nefis hastalığının insan kalbine soktuğu, kişinin istemediği düşüncelerdir. Bu tür düşüncelerden dolayı sorumlu olmazsınız. Önemli olan, bu düşünceleri kabul etmemek ve onlarla mücadele etmektir. Tevbe etmek, Allah’a sığınmak ve bu düşünceleri reddetmek doğru yoldur.
Eğer aklınızdan geçen sözleri bilerek ve isteyerek, kalpten bağlılıkla yapmadıysanız, bunlar adak hükmünde değildir. Bu durumda üzerinize herhangi bir yükümlülük düşmez. Kaygı ve korkularınızı azaltmak için bu tür düşünceleri vesvese olarak kabul edip, Allah’a tevekkül edin. Zira Allah, kulunu zor durumda bırakmaz ve kolaylık ister.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, adak için sözlü veya kalpten kesin niyetin şart olduğu kabul edilir. Akıldan geçen ve istenmeyen düşünceler adak sayılmaz. Malikî mezhebinde de adak, bilinçli ve açıkça ifade edilen sözle yapılır.
Sonuç
Özetle, aklınızdan geçen ve istemediğiniz sözler adak hükmünde değildir. Bunlar vesvese olabilir ve bunlarla mücadele etmek gerekir. Tevbe edip Allah’tan yardım dileyin, bu tür düşüncelere takılmayın. Böylece kalbiniz huzur bulur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
