Aileye İtaatin Sınırı
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Sünni-Hanefi mezhebine bağlı bir ailem var. Annem açık bir kadın. Babam dini inancı olan bir erkek. Geçen yıl kapanmak istedim, hatta kapandım. Ancak babam hakkımı helal etmem günahı benim boynuma diyerek açılmamı istedi. Başka bir seçeneğimin olmadığını söyledi. Örtünmeyi cehalet olarak gören bir çevremiz var. Ben çevrem ve aileme ters bir kızım babamla aramız bu yüzden bozuk. Bu durum evlilik konusuna da yansıyor ve yansıyacaktır. Ailem dindar bir aileye gelin olmamı istemiyor. Geç yaşlarda evlenmemi istiyor. Bense zıddını düşünüyorum. Ailemin rızası olmadan evleneceğimi düşünüyorum. Nikâh geçersiz mi oluyor? Ya da babalık hakkını katarsa evlenmemeli miyim? Mutlu olamaz mıyım?"
Açıklama
Değerli Müslüman, aileye itaat İslam'da önemli bir konudur ancak bu itaatın sınırları vardır. Özellikle dinî vecibeler ve kişisel haklar söz konusu olduğunda itaat, Allah'a itaatle sınırlanmıştır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, anne-babaya itaat farzdır ancak bu itaat Allah'ın emirlerine ve Peygamberimizin sünnetine aykırı olmamalıdır. Eğer anne veya baba bir kimsenin dinî vecibelerine engel olmaya çalışırsa, bu durumda itaat sınırlandırılır. Nikâh konusunda ise, ergenlik çağına ulaşmış ve aklı başında olan bir kişi, aile rızası olmadan da evlenebilir ve nikâhı geçerlidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah şöyle buyurur:
"Rabbin sadece kendisine ibadet etmenizi ve anne-babaya iyilik yapmanızı emretti. Eğer onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, onlara 'öf' bile deme; onları azarlama; onlara güzel söz söyle." (Lokman, 31/14-15)
Ancak aynı surede devamla denir:
"Eğer onlar seni bana ortak koşmaya zorlarlarsa, onlara itaat etme." (Lokman, 31/15)
Bu ayetler itaatin Allah'a isyanı gerektiren durumlarda sona erdiğini gösterir.
Hz. Peygamber (sav) de şöyle buyurmuştur:
"Allah'a ve Resulüne itaat edin, emir verildiğinde anne-babaya itaat edin." (Buhari)
Detaylı Açıklama
Örtünme gibi dinî bir vecibeyi yerine getirmek isteyen bir Müslüman, ailesinin bu konuda baskı yapması halinde, öncelikle sabırlı olmalı, güzel davranışlarla ve hikmetle onları ikna etmeye çalışmalıdır. Ancak aile baskısı dinî vecibelerin terk edilmesini gerektiriyorsa, bu durumda itaat sınırı aşılmış olur. Hanefi fıkhına göre, ergenlik çağına ulaşan ve aklı başında olan bir kişi, kendi rızasıyla evlenebilir. Ailenin rızası evliliğin şartı değildir, ancak aileyle iyi ilişkiler kurmak ve onların görüşlerini almak tavsiye edilir.
Günümüzde aile ve çevre baskısı nedeniyle zorlanan gençler, sabırla, dua ile ve doğru iletişimle bu sorunları aşabilirler. Evlilikte mutluluk, karşılıklı sevgi, saygı ve Allah rızasına uygun yaşamaya bağlıdır. Ailenin rızası olmadan evlenmek nikâhı geçersiz kılmaz, ancak aile ile ilişkilerin zarar görmemesi için mümkünse uzlaşma yoluna gidilmelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de aile rızası olmadan evlenmek mümkündür ancak bazı durumlarda mahkeme izni aranabilir. Malikilerde ise aile rızası daha fazla önemsenir ancak bu konuda ihtilaflar vardır.
Sonuç
Özetle, anne-babaya itaat önemlidir ancak dinî vecibelerden vazgeçmeyi gerektiren itaat geçerli değildir. Evlilikte aile rızası şart değildir ve nikâh geçerlidir. Sabır ve güzel davranışlarla aile ile ilişkiler güçlendirilmeye çalışılmalıdır.
