Abdestte Niyet Etmek
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Birkaç gün önce öğrendiğim bir durum kafamı ziyadesiyle karıştırdı. Araştırmalarım sonucunda farklı görüşler ortaya çıkıyor. Sualim şu: Doğumumuz itibariyle doğulu olduğumuz için babalarımızdan aldığımız gelenek ile Şafii mezhebine bağlı olduğumuzu söyleyerek büyüdük. Ancak ülkemizde Hanefi mezhebi kabul gördüğü için dinimizi öğrenirken hep Hanefi fıkhına göre yazılmış ilmihal ve eserlerden yararlandık. Abdest namaz gibi konularda Şafiilerle ilgili olan farkları da büyüklerimizden öğrendik. Fakat her geçen gün yeni bir şey daha öğreniyor ve kafamız allak bullak oluyor, geçmiş ibadetlerimiz sahih midir değil midir diye düşünüp duruyoruz. Nihayete gelirsek eğer; Şafii mezhebinde abdest alırken niyet farzdır. Dolayısıyla bende aldığımı her abdestte niyet getirdim. Ancak yeni öğrendiğime göre Şafii mezhebinde ilk yıkanan uzuv yüzmüş ve niyette tam olarak yüz yıkandığı anda yapılması gerekiyormuş. Yani ben niyet getirip ağzıma ve burnuma su alıp sonra yüzümü yıkadığımda abdest olmuyormuş. Çünkü yüz yıkandığı anda kalben niyet getirmeliymişim. Oysa aynı Şafii ilmihalinde Hz. Peygamber'in S.A.V. abdest alışı sahabeyi kiramdan nakille anlatılırken hepimizin aldığı gibi anlatılıyor. Kur'an-ı Kerim'de (Ey iman edenler, namaza kalktığınız zaman yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın, başlarınızı meshedin ve her iki topuğa kadar ayaklarınızı da (yıkayın.) Eğer cünüpseniz temizlenin (gusül edin); eğer hasta veya yolculukta iseniz ya da biriniz ayakyolundan (hacet yerinden) gelmişse yahut kadınlara dokunmuşsanız da su bulamamışsanız, bu durumda, temiz bir toprakla teyemmüm edin (hafifçe) yüzlerinize ve ellerinize ondan sürün. Allah size güçlük çıkarmak istemez, ama sizi temizlemek ve üzerinizdeki nimeti tamamlamak ister. Umulur ki şükredersiniz. (MAİDE SURESİ / 6 ) ) Abdestin rükünleri açıkça belirtilmiş olmasına rağmen ve niyet ana şart koşulmamışken hele hele illa yüz yıkanırken kalben söylenmesi gerekir denilmemişken nasıl olur da abdest sahih olmaz deniyor. İlmihalde mi yanlış bilgi var? Benim bu zamana kadar aldığım hiçbir abdest dolayısıyla namaz vb kabul olmamış mı oluyor. Amaç kalben niyetse ben zaten elimi de yüzümü de yıkadığımda abdest aldığım kastıyla yapıyorum hele hele abdest almadan önce niyet ettim Allah rızası için abdest almaya diyorum. Yani illa yüz yıkanırken niyet etmek gerekir öncesi olmaz ne demek?"
Açıklama
Abdestte niyet, kişinin kalben abdest almaya yönelmesi, yani Allah rızası için temizlenme amacını belirlemesidir. Bu konuda Hanefi ve Şafii mezheplerinde bazı farklılıklar bulunmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre abdestte niyet, abdestin başında kalben yapılması yeterlidir; niyetin söylenmesi veya belirli bir uzuv yıkanırken yapılması şart değildir. Niyet, abdestin rüknü değildir ancak abdestin sahih olması için gereklidir. Şafii mezhebinde ise niyet, abdestin ilk yıkanan uzvuyla beraber yapılmalıdır, yani yüz yıkanırken kalben niyet etmek gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de abdestin farzları belirtilmiş ancak niyetin nasıl yapılacağına dair detay verilmemiştir:
Ey iman edenler! Namaza kalktığınız zaman yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın, başlarınızı meshedin ve her iki topuğa kadar ayaklarınızı da yıkayın. Eğer cünüpseniz temizlenin. (Maide, 6)
Hz. Peygamber'in abdest alışı sahih hadislerde şöyle geçer:
Rasulullah (s.a.v.) abdest alırken önce ellerini yıkardı, sonra ağzına ve burnuna su verirdi, sonra yüzünü yıkardı. (Buhari, Vudu')
Bu hadis, abdestin sırasını ve uygulamasını gösterir ancak niyetin tam olarak hangi aşamada yapılması gerektiğini belirtmez.
Detaylı Açıklama
Hanefi mezhebine göre niyet, abdest almaya başlamadan önce kalben yapılır ve bu niyetle abdestin tüm rükünleri yerine getirilir. Niyetin söylenmesi veya yüz yıkanırken yapılması zorunlu değildir. Bu, abdestin geçerliliği için yeterlidir. Şafii mezhebine göre ise niyet, abdestin ilk farz uzvunu yıkarken yapılmalıdır. Bu farklılık, mezheplerin usul ve yorumlarından kaynaklanır.
Günümüzde birçok Müslüman, Hanefi mezhebine göre niyetini abdestin başında yapar ve abdestini tamamlar. Bu şekilde alınan abdest geçerlidir ve namaz gibi ibadetler sahih olur. Abdestte niyetin kalben yapılması, yani Allah rızası için temizlenmeye yönelmek esastır. Niyetin söylenmesi veya belirli bir anda yapılması, Hanefi mezhebine göre zorunlu değildir.
Dolayısıyla geçmişte Hanefi mezhebine göre abdest aldıysanız ve niyetinizi kalben yaptıysanız, ibadetleriniz geçerlidir. Şafii mezhebinde farklı uygulamalar olsa da bu, diğer mezhebin hükmüdür ve kendi mezhebinizin hükmüne göre amel etmek doğrudur.
Diğer Görüşler
Şafii mezhebi, niyetin abdestin ilk farz uzvunu yıkarken yapılmasını şart koşar. Malikî ve Hanbeli mezheplerinde ise Hanefi mezhebine benzer şekilde niyetin abdest başında kalben yapılması yeterlidir. Bu farklılıklar mezheplerin usul ve fıkıh anlayışlarından kaynaklanır ve her mezhebin kendi içtihadına saygı gösterilmelidir.
Sonuç
Değerli Müslüman, Hanefi mezhebine göre abdestte niyet, abdest almaya başlamadan önce kalben yapılır ve bu şekilde abdestiniz geçerlidir. Abdestinizi bu şekilde almaya devam edebilirsiniz. Kafanızdaki karışıklığı gidermek için mezhebinizin görüşüne göre amel etmek en doğru yoldur.
