3 Sene Önce Borç Olarak Aldığım Altını Şimdiki Fiyatıyla Ödemek
Sorunun Detayı
"benim bir sorum olacak bir alış verişte anlaşamadık 3 sene önce 50 gram altın parası porç almıştım az bi zaman sonra 35 grama denk altın parasını verdim kalanını en kısa zamanda öderim dedim ama ödeyemedim aradan 3 sene geçti ve şimdi borcunu istiyor normal olarak bende dedimki 35 grama denk para vermiştim geriye 15 gramlık para kaldı size bu 15 grmlık altınıda şimdiki kurdan size öderim dedim karşı taraf hayır dedi önceki verdiğin parayı al şimdi bize şimdiki kurdan 50 gramın tamamını ödeyeceksin dedi böyle söylemesinin sebebide 3 sene evvel verdiğim paraya altın almamışlar ve altında yükseldikçe yükseldi karşılık olarak bende ozamanki verdiğim para 35 gram altına denk geliyordu altın alsaydınız dedim ve kalan 15 gram altın parasını şimdiki altın kurundan öderim dedim. Kabul etmiyor sordum soruşturdum mescit hocasına sordum benim için sen haklısın dediler karşı tarafı çağırdım aramızda hakem olsun diye mescite gelmediler bende 15 gramlık borcumu şimdiki kurdan hesap numarasına yatırdım bana kötü sözler ve beddualar ettiler bana. Yardımızınz için şimdiden teşekürler selamın aleyküm."
Açıklama
Bu mesele, borç olarak alınan altının geri ödemesinde hangi kıymet üzerinden ödeme yapılacağı ile ilgilidir. Borçlar ve alacakların değerinin korunması, İslam hukukunda önemli bir konudur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borç altın veya gümüş gibi kıymetli maden cinsinden ise, borç alındığı miktar ve cins üzerinden geri verilmelidir. Yani 50 gram altın borç alınmışsa, 50 gram altın olarak geri verilmelidir. Paranın değerindeki artış veya azalış, borç ilişkisinde dikkate alınmaz. Ancak borç para olarak alındıysa, borç miktarı nominal olarak geri ödenir, değer artışı talep edilemez.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de borçların adaletle ödenmesi emredilmiştir:
"Ey iman edenler! Borçlarınızı belirli vade ile yazın ve aranızda adaletle yazın." (Bakara, 2/282)
Hz. Peygamber (s.a.v) de borçların aynen ödenmesini tavsiye etmiştir:
"Borçlu, borcunu aynen vermelidir." (Buhari, Edeb, 78)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, senin durumunda 3 yıl önce 50 gram altın karşılığı bir mal alımı olmuş ve 35 gram altını ödemişsin. Kalan 15 gram altını ise şimdiki altın fiyatından ödemek istiyorsun. Burada önemli olan, borcun altın cinsinden olmasıdır. Eğer borç 50 gram altın olarak verilmişse, borç aynen 50 gram altın olarak ödenmelidir. Fiyat değişiklikleri borç ilişkisinde dikkate alınmaz. Yani 3 yıl önce 50 gram altın borçlandıysan, 3 yıl sonra da 50 gram altın vermen gerekir. Ancak sen parayla ödeme yaptıysan ve kalan borç altın cinsinden değilse, o zaman paranın nominal değeri esas alınır.
Bu durumda, borcun 15 gram altın kısmını şimdiki altın fiyatından ödemek istemen, borcun aynen ödenmesi ilkesine uygun değildir. Karşı tarafın 50 gram altını talep etmesi ise doğrudur. Ancak senin 35 gram altını ödemiş olman, kalan borcun 15 gram altın olarak kalması anlamına gelir. Bu nedenle kalan borcu 15 gram altın olarak ödemelisin.
Öte yandan, borcun para olarak verilmiş olması durumunda ise, borcun nominal miktarı ödenir, değer artışı talep edilemez. Altının fiyatındaki artış veya azalış borç ilişkisinde hüküm doğurmaz.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genellikle borcun aynen ödenmesi gerektiği görüşündedir. Ancak bazı durumlarda, özellikle para borçlarında, değer artışının talep edilmemesi konusunda ihtilaflar olabilir. Hanefi mezhebi bu konuda daha katı olup, borcun aynen ödenmesini şart koşar.
Sonuç
Değerli kardeşim, 3 yıl önce 50 gram altın borçlandıysan, 35 gramını ödemiş olman kalan 15 gram altını aynen ödemeni gerektirir. Şimdiki altın fiyatından ödeme yapmak İslam hukukuna göre uygun değildir. Borcunu bu şekilde tamamlaman ve karşı tarafla hakkaniyetli bir şekilde anlaşmaya çalışman en doğrusudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
